Heb ook oog voor “leerwinst”…

Op dit ogenblik zijn Brusselse leerlingen, begeleiders en ondersteuners aan het spelen én het leren in de VGC-zomerscholen, de Talentboost, de VGC-speelpleinen, de speelweken van de gemeenschapscentra, de VGC-sportkampen,… Deze initiatieven bieden kinderen en jongeren een rijk en aantrekkelijk aanbod in een niet schoolse context.  Er wordt heel wat geleerd en vooral veel gespeeld, zonder de ambitie te hebben om alles op te lossen wat tijdens het corona-schooljaar niet gelukt is.

…om dit schooljaar echt af te ronden en al even vooruit te blikken, deel ik nog even het artikel “Capturing Covid Learning Through Poetry: Things I Learned This Year” van Goldberg en Howard Scott in Edutopia.

De auteurs waarschuwen voor het risico dat de nadruk op leerachterstand de onschatbare leerwinst bij leerkrachten en leerlingen overschaduwt: covid-19 verstoorde elk plan en elke routine, maar in veel klassen zorgde het ook voor innovatie en creativiteit bij leerkrachten en leerlingen.

Goldberg en Howard Scott vroegen leerkrachten en leerlingen op te schrijven wat ze het afgelopen jaar hebben ontdekt…

Enkele voorbeelden…

Leerkrachten onthouden…

…dat het sociale en emotionele welzijn van een kind altijd voorop staat.

…dat zich bevrijden van perfectie, leerlingen helpt hetzelfde te doen.

…dat ze het rustiger aan moeten doen, minder praten, meer luisteren.

…dat het oké is om gewoontes los te laten ten gunste van nieuwe dingen.

…dat er buiten ook geleerd kan worden.

…dat de klasgroep ontzettend belangrijk is.

Leerlingen onthouden…

…dat je je interesses mag meebrengen naar school.

…dat je niet aan een bureau moet zitten en luisteren naar volwassenen om te leren.

…dat iemand ver weg kan zijn, maar toch in je hart aanwezig kan zijn.

…dat je in het gewone het buitengewone kan zien.

…dat je verdriet mag delen.

…dat ouders niet altijd het antwoord hebben.

Leerkrachten hebben ervaren dat het niet makkelijk is om verbinding te houden met leerlingen, maar het is wel een belangrijke voorwaarde om te leren. Ze hebben in de lessen meer aandacht gegeven aan interesses, sterktes én specifieke noden van leerlingen. Leerlingen ontdekten nieuwe vaardigheden, interesses en talenten.

Goldberg en Howard Scott sluiten af met twee boodschappen:

  • Ongetwijfeld is dit leren over keuzevrijheid, veerkracht en dankbaarheid moeilijker te meten. Maar zoals Jerry Muller schrijft: “Niet alles wat belangrijk is, is meetbaar, en veel dat meetbaar is, is onbelangrijk.” Meet wat belangrijk is om te meten, maar herleid onderwijs niet tot wat meetbaar is.
  • Neem even de tijd om na te denken over wat je wil verderzetten van dit moeilijke jaar. Als we niet aan de slag gaan met de verworven nieuwe inzichten, dan keren we dit najaar terug naar het oude normaal. Laten we de kans grijpen om ons iets beters voor te stellen.

Lees ook «Il n’y a pas de génération sacrifiée, c’est idiot!»

Podcast Urban Education

Het Onderwijscentrum Brussel (OCB) lanceerde in het voorjaar van 2021 het gloednieuw podcastkanaal… Urban Education, waar leerkrachten, directies en onderwijsondersteuners (OCB) antwoorden zoeken op de uitdagingen van onderwijs in de grootstad.

Ondertussen kan je reeds drie podcasts beluisteren…

  • meertaligheid (juni 2021)
  • aanvangsbeleid (mei 2021)
  • outdoor learning (april 2021)

Meertaligheid in de school (meertaligheid)

Meertaligheid is een realiteit waar alle Brusselse scholen mee te maken krijgen. Het biedt kansen, maar het is net zo goed een heel complex verhaal. Leerkracht Anki en onderwijsondersteuner Karoo (OCB) getuigen over wat er bij komt kijken als je op school een traject rond meertaligheid opstart.

Hoe overleef je dat eerste jaar voor de klas? (aanvangsbeleid)

Het eerste jaar als leerkracht voor de klas kan behoorlijk pittig zijn. Waar haal je de moed en de veerkracht vandaan om vol te houden? Ellen (een startende leerkracht) en Margo (een ondersteuner aanvangsbeleid bij OCB) praten in een openhartig gesprek over chaos, zelfzorg en het belang van een goed team.

Outdoor learning, trek eens naar buiten met je klas (outdoor learning)

Juf Emily en ondersteuner Véronique (OCB/MOS) vertellen over Outdoor Learning. Buiten leren biedt immers heel wat kansen voor de klas en de leerlingen. Er zijn echter ook obstakels. In deze aflevering wordt het hele plaatje van buiten leren besproken.

Over taalscreening, zomerscholen en taal op het speelplein… (debat Raad VGC, 18 juni 2021)

In het plenaire debat van de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie van 18 juni 2021 kwamen onder andere volgende thema’s aan bod: taalgebruik op het speelplein, de hervorming van de schoolvakanties in het Franstalig onderwijs, taalscreening in het kleuteronderwijs, de zomerscholen in Brussel (lees hier de volledige agenda).

Nederlands stimuleren op het speelplein (vraag van raadslid Dominiek Lootens-Stael)

Collegevoorzitter Elke Van den Brandt benadrukt dat ‘opkomen voor het Nederlands’ niet in strijd is met ‘een meertalige stad omarmen’. Die twee gaan hand in hand. Verder geeft ze een overzicht van de stimulerende en inhoudelijk ondersteunende acties van het Onderwijscentrum Brussel om de monitoren te ondersteunen bij taalstimulering op het speelplein. Op de website ‘Hier spelen we
met taal’ wordt alle informatie verzameld.

Taalscreenings in het kleuteronderwijs (vraag van raadslid Hilde Sabbe)

Collegelid Sven Gatz vindt dat er op zich geen probleem is met taaltoetsen en taalscreening, ook niet bij jonge kinderen. Een taalscreening is natuurlijk altijd een momentopname. Een screening moet steeds geplaatst worden binnen een bredere evaluatie van het taalniveau van de leerling. Verder verwijst hij naar de aanwezige expertise in Brussel over dit thema (scholen, OCB) en eerdere debatten.

Zomerscholen in Brussel (vraag van raadslid Gilles Verstraeten)

In zijn antwoord geeft collegelid Gatz aan dat de VGC een pionier is op het gebied van zomerscholen. Dit jaar wordt reeds de 16de editie van Talen(t)boost georganiseerd (een zomerschool avant la lettre voor anderstalige nieuwkomers en kinderen met een andere thuistaal, die het moeilijk hebben met het Nederlands). Op basis van de opgedane expertise in de Talen(t)boost zal de VGC dit jaar ook ‘open zomerscholen’ organiseren om leerlingen die het nodig hebben een extra duwtje in de rug te geven. Zo kunnen ze in september 2021 weer vol goede moed aan het nieuwe schooljaar beginnen. De zomerscholen zijn er voor die leerlingen die dit extra aanbod écht nodig hebben: leerlingen met leervertraging die niet tijdens de schooltijd kan geremedieerd worden en waarbij een intensieve begeleiding van 2 weken resultaten kan opleveren.

Het debat in de Raad kan je hier opnieuw bekijken. Je vindt er ook het verslag.

Yoga, meditatie en mindfulness op school!

21 juni is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot Internationale Yoga Dag (International Day of Yoga #IDY). Deze blogpost is een herwerking en uitbreiding van een blogpost uit 2019: Onderwijs in Brussel is… yoga in de klas. In dit bericht bespreek ik de mogelijke meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness op school en op het einde maak ik ook de link naar de praktijk met een voorbeeldyogales.

Kinder- en tieneryoga wint aan populariteit. Ook in Brussel zien we meer interesse voor yoga, meditatie of mindfulness op school. Zowel binnen- als buitenschools lijkt het aanbod toe te nemen. Deze belangstelling is een internationaal verschijnsel waar naast India, zeker ook de VS een voortrekkersrol in spelen: “In 2017, 8.4% of the children aged 4–17 years used yoga (2012: 3.1%); 5.4% (2012: 0.6%) used meditation.” (NCHS, 2018)

Leerkrachten (in Brussel) zijn op zoek naar methodieken om stress bij leerlingen te verminderen en rust te creëren, zodat alle leerlingen tot leren kunnen komen. Zeker voor kinderen die opgroeien in een grootstedelijke context (veelheid aan prikkels, drukte, lawaai,…) en/of in armoede (onzekerheid, spanningen,…) is dit noodzakelijk. Het stressvolle coronaschooljaar stelde onze leerlingen én leerkrachten nog extra op de proef.

Zo zien we in klassen meer en meer leerkrachten die aan de slag gaan met “bewegingstussendoortjes” (lees meer: MOEV), “mindfulness-trainingen” (lees meer: artikel Klasse), “filosoferen met kinderen” (lees meer: INITIA), “gelukskunde” (lees meer: Eigen Wijs!) en dus ook “yoga (meditatie en mindfulness)”.

Butzer en Flynn brachten enkele onderzoeksdata tot synthese en formuleerden zeven domeinen waar Yoga in de klas mogelijks een meerwaarde kan creëren. De onderzoekers blijven heel voorzichtig omwille van de beperkte data en de soms gebrekkige kwaliteit van de onderzoeken.

1. Emoties onder controle houden

Zelfregulatie is een belangrijke vaardigheid, zowel op school als in het latere leven. Een goede zelfregulatie stelt je in staat om emoties onder controle te houden en je aandacht te richten naar wat op dat moment belangrijk is. Onderzoek suggereert dat yoga op school de zelfregulatie van leerlingen ten goede kan komen.

2. Betere schoolse resultaten via het creëren van aandacht en rust

Yoga zou ook een positief effect kunnen hebben op de schoolse resultaten van leerlingen door een verbetering van de aandacht, een betere focus en het verminderen van spanning.  Door een betere zelfregulatie vermindert ook de stress en dit heeft een positief effect op leren.

3. Verminderen van angst en spanning

Kinderen en jongeren worden op school en thuis blootgesteld aan verschillende vormen van stress. Deze stress kan te maken hebben met zowel externe factoren (bijvoorbeeld armoede) als interne factoren (bijvoorbeeld faalangst).  Yoga op school kan helpen om angst, spanning en stress bij kinderen en jongeren te verminderen.

4. Ontwikkelen van veerkracht

Yoga op school kan leerlingen ook ondersteunen om met negatieve of moeilijke situaties om te gaan.  Het kan de veerkracht van kinderen en jongeren vergroten door hen tools aan te bieden om met stress om te gaan, te ontspannen, los te laten, afstand te nemen, met boosheid om te gaan,…

5. Minder gedragsproblemen

Probleemgedrag leidt vaak tot negatieve schoolresultaten.  Yoga zou een positief effect hebben op leerlingen die moeilijk gedrag vertonen.  Bij yoga wordt er actief gewerkt aan het bewustzijn van emoties en gedrag, maar ook aan verbondenheid. Dit kan leerlingen helpen om negatief en impulsief gedrag onder controle te houden en respectvol te zijn tegenover anderen.

6. Fysieke meerwaarde

Kinderen en jongeren hebben vaak te weinig fysieke activiteiten. Yoga is een goede manier om met jongeren op een niet-competitieve manier aan lichaamsbeweging te doen. Yoga kan motorische vaardigheden verbeteren, waaronder balans, kracht en flexibiliteit.  Maar ook het algemeen fysieke welzijn van leerlingen kan door yoga positief beïnvloed worden.

7. Welbevinden bij de leerkracht en creëren van een  positief klasklimaat

Yoga heeft niet alleen een positief effect op leerlingen, maar kan ook bijdragen aan een goed leer- en klasklimaat en de effectiviteit van de leerkracht. Yoga biedt de leerkracht én de klasgroep meer rust, meer aandacht en minder stress.

Samengevat bundel ik hieronder de mogelijke voordelen van yoga, meditatie en mindfulness op school (vanuit een verzameling van reviewonderzoek uit 2009, 2014, 2016, 2018 en een aantal kleinschalige onderzoeken).

Voordelen voor kinderen en tieners? Yoga…

  • Leert omgaan met angst en stress.
  • Helpt bewuster omgaan met emoties.
  • Bevordert de veerkracht.
  • Stimuleert het positieve zelfbeeld.
  • Versterkt het lichaamsbesef.
  • Bevordert kracht en flexibiliteit.
  • Verhoogt concentratie, aandacht en focus.
  • Brengt rust in het lichaam en het denken.
  • Vergroot de creativiteit.
  • Verhoogt de empathie.

“How are we to celebrate this day? The answer lies in yoga itself. We celebrate yoga every day by practicing all the eight limbs with dedication.”

Anjali Kamath Rao

Voordelen op school en in de klas? Yoga…

  • Zorgt voor verbinding tussen leerlingen.
  • Houdt leerlingen in het hier en nu
  • Vermindert angst, stress bij leerlingen
  • Verhoogt de aandacht/concentratie in de les
  • Traint de sociaal-emotionele vaardigheden.
  • Versterkt het zelfbewustzijn.
  • Verbetert cognitieve en executieve functies.

In verschillende scholen van het Nederlandstalig onderwijs in Brussel krijgt yoga een plaats in de werking. In dit korte filmpje vertellen de kinderen van de basisschool De Goudenregen in Ganshoren (Brussel) over hun yoga in de klas. Ook in het Imelda Instituut in Sint-Jans-Molenbeek (secundair onderwijs) gaan de leerlingen met yoga aan de slag: Yogasté is een project dat ontstaan is uit de noden die we merkten bij onze leerlingen: nood aan rust, verstilling in de grootstad en aandacht voor het eigen lichaam.”

Ik wil blijven benadrukken dat wetenschappelijk onderzoek over Yoga in de klas nog in zijn kinderschoenen staat en dat er nog heel wat onduidelijkheid is over de mogelijke  effecten. Maar Yoga in de klas kan zeker geen kwaad. Dus als jij en je leerlingen zich hier goed bij voelen, dan kan ik alleen maar zeggen: doen!

Ik eindig met een oproep van neuroloog Dr. Steven Laureys: “We geven kinderen wel twee uur lichamelijke opvoeding per week, waarom dan geen uurtje ‘mentale opvoeding’, waarin ze leren over emoties, hoe ermee om te gaan, hoe de emoties van anderen te respecteren en hoe ze stress kunnen aanpakken? Onlangs gaf ik een meditatie-sessie aan 120 lagereschoolkinderen. Acht op de tien kinderen gaven aan soms stress te hebben, of al eens wakker te liggen van iets. Echt, we zouden van meditatie een verplicht schoolvak moeten maken.”

EXTRA 1: Yoga op school in de praktijk…

Hieronder lijst ik enkele links op waar ik positieve en/of inspirerende ervaringen mee heb… Geef me zeker ook andere ideeën door!

  • Jeugd en Muziek Brussel heeft een aanbod dat yoga en muziek combineert: Yolala, muzikaal mediteren.
  • Het materiaal Stop de tijd en kom tot rust (Averbode, 2015) reikt ideeën aan om rustmomenten te integreren in de lessen (mindfulness, braingym en kinderyoga).
  • “Yoga voor jou en mij” is een yogakaartenset voor kinderen en volwassenen van Liesbeth De Backer.
  • Helen Purperhart, Nederlandse yogadocente en auteur van verschillende boeken en materialen over kinderyoga, bundelt op haar website online kinderyoga informatie over yoga met kinderen.
  • Teresa Power verzamelt op haar website ABC yoga for kids haar materialen, boeken en ideeën voor kinderyoga.
  • Mindful schools verzamelt heel wat informatie en concrete tips over de toepassing van meditatie en mindfulness op school en in de klas. Je vindt er blogs, video’s,…
  • Yoga4classrooms is een uitgebreide website met onderzoek over yoga, meditatie en mindfulness-praktijken op school.
  • Malika Chopra (dochter van), schreef onder andere het boek Just Breathe om met kinderen en tieners aan de slag te gaan met meditatie.
  • Sonjoria Sydnor schreef het inspirerende boekje Our family’s doing yoga en richtte ook de Black/Brown Kids Do Yoga Club op.
  • Mediteren met Petit Bambou is één van de meest gebruikte commerciële apps om meditatie te ondersteunen (volwassenen). Op de website vind je enkele inspirerende filmpjes die je ook in de klas kan gebruiken. Recent is er in de app ook materiaal beschikbaar voor kinderen en tieners.
  • Er is een verder een onuitputtelijk aanbod van opleidingen en workshops ‘kinderyoga op school‘.

EXTRA 2: Yoga als les of tussendoortje

Yogatussendoortjes

Yogatussendoortjes zorgen voor een mentale en fysieke break om individueel of als klas tot rust te komen, het vorige lesuur los te laten, energie op te laden of de aandacht opnieuw te richten.

Even bewegen en focussen kan altijd en overal, zelfs als je zit.  Het is bovendien niet alleen belangrijk voor de leerlingen, het is even belangrijk voor jou als leerkracht.  Yogatussendoortjes duren ook niet lang, van enkele seconden tot maximum enkele minuten, één of meerdere keren per dag.  Het beste moment kan je als leerkracht zelf inschatten: bijvoorbeeld wanneer je merkt dat de aandacht van de leerlingen tijdens de les verzwakt, wanneer je zelf ongeduldig wordt of wanneer de klas luidruchtig wordt.

Yogatussendoortjes kunnen heel verschillende vormen aannemen: enkele keren diep ademhalen, een korte stoelyogasessie of het uitvoeren van één of meerdere yoga-houdingen op de grond. Het kan in de klas, maar je kan je ook even verplaatsen naar de gang om wat meer ruimte te hebben.

Bij yogatussendoortjes gaat het niet om het aanbrengen van leerinhouden of het realiseren van onderwijsdoelen.  Toch zijn yogatussendoortjes geen tijdverlies. Ze dragen bij tot het verlagen van stress, zorgen voor een betere concentratie, doorbreken het zitgedrag, hernieuwen de verbinding tussen leerkracht en leerling of leerlingen onder elkaar,…

Je zal snel merken dat de leerlingen die momenten gewoon worden, er zelfs naar vragen en dat ze ook heel effectief zijn.  Je kan leerlingen ook zelf een yogatussendoortje laten leiden.

Stoelyoga

In de klas is stoelyoga een heel interessante vorm van yoga en ideaal voor yogatussendoortjes.  Je hebt er weinig plaats voor nodig. Er is ook geen rompslomp met het zich verplaatsen en uitrollen van yogamatjes.  Bovendien blijven de kinderen binnen hun eigen vertrouwde plekje of bubbel. 

Bij stoelyoga kunnen verschillende aspecten van yoga aan bod komen: yogahoudingen, ademhaling, meditatie, mindfulness en ontspanningsmethodieken. 

Een aantal yogahoudingen lenen zich heel goed om zittend op een stoel uit te voeren.  Je kan tijdens een stoelyogasessie één of meerdere houdingen uitvoeren.  Even een eenvoudig voorbeeld: de zittende kat en koe flow (Marjaryasana en Bitilasana).

Als een poes wakker wordt, dan rekt en strekt ze zich uit.  Op die manier wordt ze alert en actief.  Ook voor ons is het goed om ons tijdens de dag regelmatig te rekken en te strekken, zo blijven we actief en alert… Zit met rechte rug op de stoel, voeten plat op de grond, handen rusten op de knieën. Bij het inademen beweeg je je hoofd naar achteren en maak je een holle rug. Bij het uitademen maak je een bolle rug en buig je je kin naar de borst. Herhaal deze oefening enkele keren op het ritme van je ademhaling.

De Yogales

In een yogales komen verschillende yoga-activiteiten aan bod (yoga-houdingen, meditatie, yoga-spelactiviteiten, muziek, massage,…), al dan niet in een thematisch geheel.  Een kinder- of tieneryogales is speelser dan yoga voor volwassenen en wordt ingekleed met beelden of verhalen op maat van de leeftijd.  De basisingrediënten blijven wel dezelfde: er wordt gewerkt rond ademhaling, fysieke houdingen, meditatie en visualisatie, relaxatie en massage.  Rustige momenten worden afgewisseld met actieve oefeningen, spel, knutselactiviteiten en liedjes.  De leerlingen worden op een speelse manier geprikkeld om in contact te komen met zichzelf en met hun omgeving (de ander, objecten, de natuur).  Ze worden tijdens de activiteiten gestimuleerd om hun verbeeldingskracht te gebruiken, creatief te zijn, de mogelijkheden van hun lichaam te ontdekken, hun innerlijke wereld te verkennen, bewust tot rust te komen,… Er is ruimte voor uitwisseling en reflectie in een vertrouwelijke sfeer…

Je kan hier een voorbeeld van een yogales voor tieners downloaden.

Lees ook deze berichten met een link naar yoga.

Over schoolverlaters, digisprong en leerachterstand…(debat Raad VGC, 5 mei 2021)

Begin mei 2021 was er een interessante commissie onderwijs in de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie waar oa volgende vragen aan bod kwamen:

  • Vraag van mevrouw Bianca Debaets over recente cijfers schoolverlaters:

Minister Gatz geeft in zijn antwoord een overzicht van de vele initiatieven die vanuit de VGC, Vlaanderen en het gewest genomen worden. In het realiseren van een doelgerichte en gestroomlijnde werking speelt het centraal meldpunt KANS een cruciale rol: “We hebben de voorbije decennia resoluut gekozen om een globale en gestructureerde aanpak uit te bouwen m.b.t. de strijd tegen schooluitval. Dat is ook gebleken uit de hoorzitting (*). Het beleidsdomein Onderwijs en Vorming trekt daarvoor jaarlijks ongeveer 700.000 euro uit.”

(*) Op 21 april 2021 was er in de Raad ook een hoorzitting over dit thema (met de initiatieven KANS, Abrusco en LIFT).

  • Vraag van mevrouw Bianca Debaets over het plan ‘Digisprong’ en leerachterstand:

In zijn antwoord legt minister Gatz de nadruk op het voeren van een complementair beleid vanuit de VGC op maat van de Brusselse eigenheid: “Gelet op de forse investeringen van de Vlaamse overheid over de komende 2 schooljaren, en om overlapping te vermijden, zal de VGC in deze fase de verdere uitrol van Digisprong afwachten en pas in een latere fase een aanvullend aanbod ontwikkelen voor het basis- en secundair onderwijs. Het OCB voorziet wel op inhoudelijk vlak een ondersteuning rond ICT op school. De focus zal hierbij liggen op het versterken van het digitaal leren in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel.

  • Vraag van de heer Gilles Verstraeten de taskforce leerachterstand en zomerscholen:

Minister Gatz herhaalt een aantal initiatieven in het kader van leerachterstand die reeds op vorige zittingen aan bod zijn gekomen (oa vanuit het Onderwijscentrum Brussel). De bestaande mogelijkheden goed inzetten, is een eerste belangrijke stap: “De basiswerking van het OCB draagt in al zijn aspecten bij tot het creëren van maximale leerkansen voor alle leerlingen en dus ook voor leerlingen met leervertraging. Omgaan met diversiteit en differentiatie zijn steeds kerninhouden geweest van het OCB en blijven dat.” Over het aanbod van zomerscholen in Brussel, was nog geen informatie beschikbaar.

Verder was er ook uitwisseling over dekolonisatie in onderwijs, fietsbeleid voor leerkrachten, het VALUE-project en studieruimtes voor studenten.

Het volledige verslag kan je hier nalezen:

«Il n’y a pas de génération sacrifiée, c’est idiot!»

Ik beluisterde en las de voorbije maanden verschillende interviews met psychopedagoog Bruno Humbeeck. Hij is onderzoeker aan de universiteit van Mons en Rouen en publiceerde onder andere over preventie van geweld op school, mishandeling, drugsverslaving en achterstanden.

Ben ik het met alles eens? Neen, helemaal niet. Maar ik vind het op zijn minst wel boeiend, uitdagend en noodzakelijk om naar zijn discours te luisteren. Nadenken over leerachterstanden is niet alleen een pedagogisch-didactisch gegeven, het verplicht ons ook na te denken over onze maatschappij- en onderwijsvisie en het doel van onderwijs.

Ik neem hieronder enkele citaten uit de interviews op… Met deze citaten kan je als schoolteam, onderwijsbegeleider of onderwijskundige aan de slag om je eigen visie en aanpak te prikkelen of verder vorm te geven.

  • “Natuurlijk is er leervertraging. Dit is niet erg. De leerlingen hebben ongetwijfeld ook heel wat andere dingen geleerd.”
  • “Deze leervertraging is geen vertraging in de intelligentie en zal na verloop van tijd geleidelijk weggewerkt worden. We moeten vooral vermijden om deze vertraging overhaast en te snel te willen inhalen. Pas dan zullen er echte leerachterstanden ontstaan, zeker bij de meest kwetsbare leerlingen.”
  • “Alle resterende onderwijstijd moeten we maximaal gebruiken om leerkansen te bieden. Evaluatie maakt hier volwaardig deel van uit. Een goede evaluatie betekent echter niet de lessen 2 weken opschorten voor examens.”
  • “We moeten jongeren perspectief geven. We hebben een prachtige generatie, ontgoocheld door de huidige maatschappij, toegewijd aan het milieu en nu getroffen door deze coronacrisis. Ze moeten de kans krijgen zich opnieuw te mobiliseren. Ik kan niet begrijpen hoe de politiek met jongeren omgaat.”
  • “De digitale kloof is onaanvaardbaar! En dit is geen probleem dat de individuele school of leerkracht moet oplossen. Deze verantwoordelijkheid ligt elders.
  • “De kloof is niet zozeer digitaal, het is een sociale en onderwijskundige kloof. Kwetsbare leerlingen keerden in september terug naar school met een leerachterstand die op zich niet ernstig was, maar die ernstig werd omdat ze zelf en hun omgeving de achterstand als ernstig benoemden. En ze haakten af…”

Dirk Van Damme schreef een blogpost over leervertraging (zie onder) met andere accenten. Eén citaat uit zijn bericht om je te stimuleren de rest ook te lezen: “Sommige leerlingen hebben wellicht net op die competenties die in een 21ste-eeuwse volatiele context hoog gewaardeerd zullen worden, zoals stressbestendigheid en weerbaarheid (‘resilience’), sterkere vooruitgang geboekt dan in een risicoloze schooltijd.”

Lees ook:

Ook een kindvrije week is hard werken!

Het was dan misschien wel een kindvrije week voor leerkrachten, maar er werd in heel wat Brusselse scholen hard gewerkt.

Noodopvang

Op heel korte termijn werd een systeem voor noodopvang opgezet, waarbij leerkrachten en opvangpersoneel in een beurtrolsysteem zorgden voor een kwaliteitsvol aanbod. Zo konden kinderen van ouders uit de zorg, niet-thuiswerkende ouders, maar ook leerlingen in kwetsbare situaties een opvangplek krijgen.

Professionalisering

Verschillende schoolteams en/of individuele leerkrachten maakten van deze kindvrije week gebruik om in te zetten op professionalisering. De onderwijsondersteuners van het Onderwijscentrum Brussel (OCB) hadden deze week heel wat extra ondersteuningsinterventies. Het aanbod van OCB voor het schooljaar 2021 – 2022 werd ook deze week naar de scholen verspreid.

Voorbereiding derde trimester

Het derde trimester is een belangrijke periode voor dit corona-schooljaar. Leerkrachten zijn volop bezig om deze laatste periode zo goed mogelijk voor te bereiden. Om in te spelen op de leervertraging gingen schoolteams deze week aan de slag om na te denken over het stellen van prioriteiten, extra differentiatiemaatregelen, alternatieve leerpaden, compenserende maatregelen,… zodat zoveel mogelijk leerlingen de eindmeet kunnen halen. Er werd ook nagedacht over warm onthaal, zorg en welbevinden.

Verbinding houden met leerlingen

Sommige scholen en leerkrachten probeerden deze week ook contact te houden met hun leerlingen. Ze organiseerden online praatgroepen, zorgden voor berichtjes op smartschool, stelden een takenbundel samen of hielden contact met ouders.

Voorbereiding speelpleinwerking

Tijdens de paasvakantie organiseert de VGC in samenwerking met 25 scholen de VGC-speelpleinen voor meer dan 700 kinderen en jongeren. Leerkrachten en animatoren zorgen samen voor een leuk en uitdagend aanbod en werkten de voorbije week aan de laatste voorbereidingen.

Bezoek aan de Onderwijsbibliotheek

Het was een drukke week in de Onderwijsbibliotheek van het Onderwijscentrum Brussel. Heel wat leerkrachten kwamen langs om nieuwe materialen te leren kennen en uit te lenen voor het derde trimester.

Beste stadsleerkracht, geniet van een welverdiende paasvakantie of om het met de woorden van Kris Van de Branden te zeggen op zijn blog Duurzaam Onderwijs: “Leraar, bedaar. Kom in de paasvakantie even tot rust, leun achterover, bezin en reflecteer, om er na de paasvakantie weer een ongelooflijke lap op te geven.”

Onderwijsbibliotheek, gereserveerde materialen

Wat verwachten Brusselse leerkrachten van schoolinfrastructuur en -uitrusting?

Infrastructuur en uitrusting hebben invloed op de kwaliteit van het lesgeven (niet alleen in tijden van corona!). Dat vinden de Brusselse leerkrachten die in het kader van de Ronde van Brussel in gesprek gingen met minister Gatz. Ze verwoorden enkele bezorgdheden zoals het tekort aan binnen- en buitenruimte, weinig groen, het ontbreken van sportinfrastructuur, uitdagingen op het vlak van mobiliteit,…

Ze dromen van een aangename leeromgeving met voldoende uitrusting en ruimte om flexibel te gebruiken en innovatief te kunnen lesgeven. Ze benadrukken het belang van een groene, gezonde buitenomgeving (met ruime speelplaats). Een kwaliteitsvolle schoolinfrastructuur en schoolomgeving, komt rust en concentratie ten goede, bevordert persoonlijke contacten, creëert meer differentiatiemogelijkheden,…

Concreet vragen leerkrachten om de investering in aangename, flexibele en toekomstgerichte schoolinfrastructuur verder te zetten met goed werkende ICT-uitrusting en aandacht voor mobiliteit vanuit, naar en rondom de school. Verder is het belangrijk dat scholen (administratief) ondersteund worden bij infrastructuurprojecten.

Hieronder kan je de volledige documenten downloaden.

Lees de verschillende thema’s uit het rapport:

  1. onderwijs en welzijn
  2. onderwijs en brede school
  3. onderwijs en ouders
  4. onderwijs en meertaligheid
  5. onderwijs en infrastructuur 

Brussel vol Taal kijkt met een Brusselse bril naar meertaligheid in het onderwijs…

De voorbije decennia werd er al heel wat expertise over meertaligheid en onderwijs ontwikkeld en ter beschikking gesteld in Brussel en Vlaanderen door oa het Steunpunt Diversiteit en Leren (en UGent), Centrum voor Taal en onderwijs (en KULeuven), Foyer, Onderwijscentrum Brussel (OCB), Onderwijscentrum Gent, VUB,… Een deel van deze informatie vind je oa terug op de platformen metrotaal, meertaligheid.be of diversiteit in actie.

Het platform Brussel Vol Taal van het OCB wil een aanvullende online toegangspoort zijn naar informatie over en ondersteuning bij meertaligheid voor de Nederlandstalige scholen in Brussel. De website werd gelanceerd op 15 januari 2021 en kijkt met een Brusselse bril naar meertaligheid in het onderwijs.

Brussel Vol Taal verzamelt materiaal, gidst je erdoorheen, zorgt voor een logische opbouw en biedt overzicht. De website bestaat uit 3 delen:

“Hoe leer je een taal?”

…met oa een deel over effectieve didactiek gebaseerd op ‘Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’ en informatie over meertalige taalverwerving in de Brusselse grootstedelijke context.

“Wie zijn mijn leerlingen?”

…met oa materialen om concreet aan de slag te gaan met een talenpaspoort en deze inzichten te gebruiken in de dagelijkse klaspraktijk.

“Aan de slag!

…met oa een online tool om een schoolprofiel op te maken van het leerkrachtenteam en op basis van dit schoolprofiel het schooltaalbeleid verder vorm te geven.

In elk deel vind je concrete instrumenten en Brusselse praktijkvoorbeelden. In het derde deel is er ook een verzameling activiteiten opgenomen voor in de klas en op school.

Via deze link kan je de volledige website verder verkennen…

Wat verwachten Brusselse leerkrachten van meertaligheid in onderwijs?

‘Taalonderwijs’, ‘omgaan met meertaligheid’, ‘anderstalige leerlingen en ouders’ zijn thema’s die heel erg leven in Brusselse schoolteams. Dit bleek ook uit de gesprekken van de Ronde van Brussel, waarbij minister Gatz in gesprek ging met 345 Brusselse leerkrachten.

Leerkrachten ervaren de meertaligheid als een kans én een drempel voor kwaliteitsvol onderwijs. Ze benadrukken ook de samenhang tussen al dan niet succesvol meertalig opgroeien en de sociaal-economische achtergrond van kinderen en jongeren.

Toch vinden Brusselse leerkrachten dat meertaligheid van de leerlingen het doel moet zijn: een goede kennis van het Nederlands, Frans en Engels is bepalend voor hun toekomst. Tegelijkertijd is ook aandacht en waardering voor de thuistaal hierbij belangrijk. Om meertaligheid als troef te kunnen inzetten, zien Brusselse leerkrachten noden op 5 domeinen:

  1. inzetten op ruime verwerving van de taal, op school en in de vrije tijd door meer kansen te creëren om de schooltaal Nederlands te verwerven met aandacht voor meertaligheid;
  2. externe expertise binnenbrengen, uitrollen en delen door de ondersteuning van het Onderwijscentrum Brussel onverminderd verder te zetten, maar ook andere externe expertise mogelijk te maken zoals logopedie, native speakers,…;
  3. met ouders communiceren over meertalige taalontwikkeling en hen de nodige ondersteuning bieden om binnen het gezin ook een actieve rol op te nemen ten aanzien van de (taal)ontwikkeling van hun kinderen;
  4. afspraken maken op beleidsniveau zodat de uitdagingen op vlak van taal en meertaligheid niet alleen de verantwoordelijkheid blijven van de leerkracht in zijn klas, maar ook breder gedragen en ondersteund worden vanuit school- en onderwijsbeleid;
  5. professionalisering van en uitwisseling tussen leerkrachten versterken door netwerken te creëren om elkaar te inspireren en te ondersteunen.

Lees op deze blog meer over meertaligheid en onderwijs.

Hieronder kan je de volledige documenten downloaden.

Lees de verschillende thema’s uit het rapport:

  1. onderwijs en welzijn
  2. onderwijs en brede school
  3. onderwijs en ouders
  4. onderwijs en meertaligheid
  5. onderwijs en infrastructuur 
%d bloggers liken dit: