Het leerkrachtentekort in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel (Raad VGC, 30 september 2022)

In de plenaire vergadering van de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) van 30 september 2022, werden twee onderwijsdebatten gevoerd: het leerkrachtentekort en het capaciteitsprobleem. Verder was er nog een vraag om uitleg over de Zomerscholen. Het volledige verslag kan je hier lezen.

Hieronder zoom ik even in op het debat over het leerkrachtentekort, dat een vast item geworden is in de vergaderingen van de Raad van de VGC.

Het leerkrachtentekort

In zijn antwoord op de uitdaging van het leerkrachtentekort in Brussel geeft minister Gatz eerst enkele cijfers: “Begin januari waren er 523 openstaande vacatures in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel, inclusief langdurige zieken. Eind augustus waren het er nog 360. Ik geef evenwel mee dat wij niet over een totaalbeeld beschikken.”

Verder gaat hij in op enkel belangrijke initiatieven: de specifieke ondersteuning en het project Talent for Teaching van het Onderwijscentrum Brussel in samenwerking met de Koning Boudewijnstichting; sterkere begeleiding van studenten in de lerarenopleidingen van de Erasmushogeschool Brussel en Odisee om hun slaagkansen in het eerste opleidingsjaar te verhogen; terugbetaling van de studiegelden van zij-instromers die lesgeven in een Nederlandstalige school in Brussel; uitbreiding van lerarenbonus.

De focus van deze initiatieven ligt op meer Brusselaars voor de klas krijgen via het aantrekken van zij-instromers en het stimuleren van Brusselse scholieren om voor het leerkrachtenberoep te kiezen.

Tenslotte somt hij nog een aantal vragen op die gesteld werden aan de Vlaamse minister van onderwijs: “niet ingevulde uren onbeperkt omzetten in werkingsmiddelen zodat de vrijheid van de directie vergroot om flexibel te kunnen werken;  zij-instromers die nog niet over het geschikte pedagogische diploma beschikken 100 % betalen voor 80 % tewerkstelling en 20 % vrijstellen om de
leerkrachtenopleiding te volgen;  leerkrachten in Brussel aan dubbele snelheid anciënniteit
laten opbouwen; en de uitkering van een Brusselpremie door de Vlaamse Gemeenschap.”

“Learning to be well is not just about your well-being or mine…”(*) (leestip)

In “Well-Being in Schools” (2021) houden Andy Hargreaves en Dennis Shirley een pleidooi voor meer welzijn op school en verbinden ze wetenschappelijke inzichten met een maatschappij- en onderwijsvisie

Het boek gaat dan ook over meer dan onderwijs.  Het plaatst onderwijs binnen de complexe en snel veranderende samenleving en gaat op zoek naar de plaats van welzijn in onderwijsbeleid en -praktijk.

In de eerste delen wordt welzijn in onderwijs gedefinieerd en benaderd vanuit verschillende modellen (oa Maslow, Goleman, Dweck, Mindfulness).  Daarna bekijken de auteurs welzijn op school vanuit een ander perspectief met juiste en realistische verwachtingen.  Ze waarschuwen ook voor de valkuilen van ‘welzijnsprogramma’s’.  Tenslotte zetten ze drie krachten centraal om het beleid en de praktijk rond welzijn in onderwijs te veranderen:

  • De zoektocht naar persoonlijk en sociaal ‘succes’, over de rol van ongelijkheid (want ongelijkheid zet (mentaal) welzijn van kinderen en jongeren onder druk);
  • Streven naar een ethisch technologiegebruik, over de kansen en gevaren van digitale middelen (want digitale technologie kan een negatieve impact hebben op het (mentaal) welzijn van kinderen en jongeren);
  • Een oproep om onze relatie met de natuur te herstellen, over de impact van buiten leren (want beweging en verbinding met de natuur beïnvloeden het (mentaal) welzijn van kinderen en jongeren op een positieve manier).

In het afsluitende hoofdstuk wordt nog deze boodschap meegegeven:

“Well-being has its own value. It is a complement to academic achievement. It helps develop well-rounded people who are also happy and fulfilled. It is a form of success in its own right.”

En enkele citaten om over na te denken…

  • “Learning to be and learning to live together are not just abstract ideals.  They are achievable in real programs and policies that help us connect our own health to the health of the world.”
  • “If we act as if learning and achievement are the only things that matter, we fall into the trap of what Dutch professor Gert Biesta calls ‘learnification’.  Learnification means that anything and everything has to be justified in terms of its impact on learning.  Alongside learning, schools are also about how children experience and express awe, wonder, excitement, compassion, empathy, moral outrage at injustice, courage, playfulness, commitment, self-respect, self-confidence and many other emotional and moral qualities in their education.  Young people need to experience these things not just because of who they will become in the future but also because of who they are now.”
  • “Intellectually demanding learning and student well-being can and should go together.” en “The relationship between well-being and academic achievement runs in both directions.”
  • “Well-being does not mean the same thing for everyone, in every culture.”
  • “Courage, empathy, truth, knowledge, critical thinking should be as much part of the well-being agenda as mindfulness, self-regulation, positive mindsets and resilience.”
  • “Notwithstanding the benefits of movements such as mindfulness and resilience, overinvesting our hopes in them can mean we stop looking outward at what’s causing problems in the first place.”
  • “The convergence of GERM and VUCA in education traps young people in a world that is controlling, competitive and constraining on one side, while being upredictable, unrestrained and insecure on the other.”

TIP:

10-daagse van de geestelijke gezondheid van 1 – 10 oktober: meer info en inspiratie voor op school en in de klas via Klascement.

________

(*) Citaat van Pasi Sahlberg uit review over ‘Well-being in Schools’

Onderwijs in VGC-beleidsverklaring 2022 – 2023

Op woensdag 21 september 2022 werd de beleidsverklaring voorgesteld aan de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie. Hieronder lees je enkele belangrijke thema’s uit de beleidsverklaring, met focus op onderwijs…

(1) Het leerkrachtentekort is één van de belangrijkste uitdagingen voor de komende jaren. Het aantrekken van zij-instromers en het motiveren van scholieren om te kiezen voor het leerkrachtenberoep zijn twee belangrijke pijlers in het beleid.

“De demografische groei en de toenemende grootstedelijke uitdagingen zorgen ervoor dat het tekort aan leerkrachten in Brussel nijpender en complexer is dan in andere regio’s.”

(2) Tegelijkertijd is het ook noodzakelijk om te investeren in onderwijskwaliteit en de ondersteuning van leerkrachten met specifiek aandacht voor taalonderwijs en omgaan met meertaligheid.

Naast het aantrekken van voldoende nieuwe leerkrachten, blijft het belangrijk om de leerkrachten die reeds werken in ons Nederlandstalig onderwijs voldoende te ondersteunen. Het Onderwijscentrum Brussel (OCB) verdiept de aanvangsbegeleiding van startende leerkrachten en moedigt scholen aan om na te denken over innovatieve onderwijsvormen en een (flexibele) reorganisatie van hun schoolstructuur.”

“We ondersteunen via het OCB scholen in de ontwikkeling van krachtig taalonderwijs Nederlands met focus op leesonderwijs. We versterken eveneens de taalvaardigheid van leerlingen uit het secundair onderwijs door extra oefenkansen Nederlands te creëren. We schakelen hiervoor studenten en vrijwilligers in als taaltutoren. Het versterken van de taalvaardigheid Nederlands gebeurt steeds vanuit een open houding voor andere talen (Frans, Engels en de vele thuistalen). Meertalig onderwijs krijgt zo een actieve plaats binnen het onderwijsaanbod. De VGC neemt hiertoe een aantal initiatieven: we stimuleren projecten meertaligheid via een nieuw subsidiekader, ondersteunen de uitwisseling van leerkrachten tussen de verschillende taalgemeenschappen en onderzoeken de mogelijkheid van een postgraduaat aan de VUB-ULB om leerkrachten te professionaliseren met betrekking tot vormen van meertalig onderwijs.”

(3) Armoede en onderwijs blijft een belangrijke thema.

“Via het subsidiekader ‘schoolonkosten’ komen we tegemoet aan specifieke noden van leerlingen uit de meest kwetsbare gezinnen.”

(4) Leerlingen (en hun ouders en leerkrachten) hebben nood aan begeleiding bij het doorlopen van succesvolle leer- en onderwijsloopbaan.

“Met GeneratieBXL biedt de VGC leerlingen, leerkrachten, ouders en organisaties ondersteuning om 10- tot 18-jarigen beter te omkaderen in de transitiemomenten op het vlak van leerloopbaan, studiekeuze en arbeidsmarkt.”

(5) Onderwijsinfrastructuur blijft een belangrijke pijler in het beleid. Naast het inzetten op capaciteitsuitbreiding met focus op het secundair onderwijs, wordt er ook geïnvesteerd in renovatie (leraarskamer en refter), DKO en het buitengewoon onderwijs.

“Momenteel zijn er een 50-tal lopende bouwdossiers: 25 daarvan zullen dit schooljaar starten met de werken – goed voor 2.135 plaatsen basisonderwijs en 2.565 plaatsen secundair onderwijs – terwijl 13 bouwdossiers zullen worden afgerond – goed voor 1.377 plaatsen basisonderwijs en 384 plaatsen secundair onderwijs.”

(6) Verder komen ook nog volgende onderwerpen aan bod: mentaal welzijn van leerlingen op school; de nieuwe inschrijvingsregels; aandacht voor leerlingen met een gedrags- of emotionele stoornis; de hervorming van brede school;…

Je kan de volledige beleidsverklaring hier lezen. Het verslag van het debat in de raad vind je hier.

Brede School, toekomst én bouwen op een rijk verleden…

In de VGC-beleidsverklaring van 21 september 2022, kondigde de collegevoorzitter Elke Van den Brandt het volgende aan:

“De hervorming van de Brede Scholen zit in een finale fase. We hebben hard gewerkt aan verschillende hervormingsvoorstellen. Die zullen we bespreken met de Brede Scholen en de belangrijkste partners in het netwerk, zoals de scholen, vrijetijdsorganisaties en gemeentes. De komende maanden gaan we samen met de Brede Scholen intensief aan de slag om ons verder voor te bereiden op deze transitie. Die zal vanaf 2023 stapsgewijs ingaan.”

Op de jaarlijkse startdag van de Brede School Brussel (20 september 2022), blikte ik nog even terug op de rijke bredeschoolvisie die we sinds 2010 in Brussel ontwikkeld hebben en die ook in de toekomst de onderbouw van de Brede School in Brussel moet blijven:

Onderwijsnieuws in Brussel, 1 september 2022

Dit verscheen op 1 september in de media over het onderwijs in Brussel

…én Brusselse scholen merken lichte stijging in het aantal fietsende leerlingen!

De voorbije weken verschenen ook al heel wat artikels over het onderwijs in Brussel. Hier vind je een overzicht.

Onderwijsnieuws in Brussel vóór de start van het nieuwe schooljaar 22 – 23…

laatste aanvulling 31/8/2022

Bij de aanvang van een nieuw schooljaar verschijnen heel wat nieuwsberichten over onderwijs. Pedro De Bruyckere verzamelt ieder jaar onderwijsnieuws uit Vlaanderen op zijn blog. Specifiek over het onderwijs in Brussel valt er ook heel wat onderwijsnieuws te sprokkelen. Hieronder een selectie… (wordt de komende dagen nog verder geactualiseerd)

Nog even over de vakantie…

Leerkrachtentekort

Capaciteitsuitbreiding/nieuwe scholen

Meertaligheid en onderwijs

Andere thema’s

pixaline

Meer Brusselaars voor de klas…

Naar aanleiding van het artikel in BRUZZ Meer Brusselaars voor de klas: ‘Mijn Marokkaanse roots zijn een troef’ (24/8/2022), wil ik het thema nogmaals onder de aandacht brengen met enkele voorbeelden van concrete initiatieven om aan deze uitdaging te werken.

Eén van de meer duurzame oplossingen voor het tekort aan leerkrachten in Brussel, is meer Brusselse leerkrachten voor de klas! Het thema kwam reeds vaker aan bod in deze blog. Ik verwees hiervoor oa naar het werk van Martin Haberman. Haberman heeft heel wat onderzoek verricht naar succesvolle leerkrachten in uitdagende grootstedelijke contexten. Hij kwam tot de conclusie dat effectieve en blijvende leerkrachten in een grootstedelijke context verbinding kunnen maken met stadsleerlingen en vaak over meerdere van volgende kenmerken beschikken: leven, werken of onderwijs gevolgd hebben in een grootstedelijke omgeving; tot een minderheidsgroep behoren; ervaringen hebben (bv. via vrijwilligerswerk) met kinderen/jongeren van diverse achtergronden;… Heel wat Brusselaars voldoen aan één of meerdere van deze kenmerken.

Hieronder enkele voorbeelden van concrete initiatieven (van of met de steun van VGC/OCB) die moeten helpen om dit inzicht om te zetten in de praktijk:

Talent for Teaching

Met Talent for Teaching kunnen Brusselse leerlingen uit de derde graad secundair onderwijs proeven van het leven voor de klas. Ze worden begeleid en hun inzet wordt beloond. Deze ervaring kan voor hen een belangrijke opstap zijn naar een lerarenopleiding. Lees er hier alles over.

JOBX

Op de belevingsbeurs JOBX van Capital verkennen Brusselse leerlingen op een interactieve en virtuele wijze de mogelijkheden op de arbeidsmarkt. Op de beurs wordt ook het leerkrachtenberoep in de picture geplaatst aan de hand van een cinema-ervaring met concrete getuigenissen.

Baobab

Brusselaars krijgen de kans om in een werknemersstatuut – samen met een ervaren kleuteronderwijzer – meteen aan de slag te gaan in een kleuterklas. Ze krijgen vier jaar intensieve coaching en volgen tegelijkertijd een flexibele opleiding, waarna ze een volwaardig diploma kleuteronderwijs op zak kunnen steken. Lees meer op de website van vzw EVABXL.

Taalondersteuning in de Brusselse lerarenopleidingen

De taalondersteuningsprojecten bij Odisee en EhB moeten kwetsbare studenten in de lerarenopleidingen taalvaardiger maken en klaarstomen voor het Brusselse werkveld. Het project werd opgestart in 2020 (lees hier).

Aantrekken van Brusselse zij-instromers

Via infobeurzen en deze informatieve website worden Brusselse zij-instromers toegeleid en ondersteund op weg naar een job in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel.

Teach for Brussels

‘Teach for Brussels’ is een project van de vzw ‘Teach for Belgium’ en de VGC/OCB om zij-instromers warm te maken voor het Brussels Nederlandstalig onderwijs en zo het lerarentekort terug te dringen.

Hopelijk krijgen we dankzij deze initiatieven snel meer Brusselaars voor de klas, want zoals Nadine Engels (hoofd van de VUB-lerarenopleiding) het ook in het artikel verwoordt: “Rolmodellen zijn essentieel om mensen over de streep te trekken. Zodra er meer Brusselaars voor de klas staan, zou het makkelijker moeten worden, omdat er dan meer echte voorbeelden zijn. Maar dat is een werk van lange adem.”

Een traject stadsleerkracht…

Het Onderwijscentrum Brussel start haar leer- en inleeftraject stadsleerkracht met een zomertweedaagse (22 en 23 augustus 2022). Eerst brengen de deelnemers hun persoonlijke leervragen over Urban Education in kaart. Daarna gaan ze in een aantal inhoudelijke workshops aan de slag rond omgaan met leerlingen in armoede, effectieve didactiek en meertaligheid, de ‘warm demander’-leerkracht, racisme en discriminatie, de impact van grootstedelijke context op kinderen en jongeren, scholen anders organiseren,… In het vervolg van het traject kiezen de deelnemers inleefsessies die hen concreet onderdompelen in het thema. Vanuit deze ervaringen blikken ze tenslotte terug, zoeken ze didactische kapstokken voor de klas en versterken ze hun urban teacher skills.

In mijn inleiding op deze tweedaagse ging ik dieper in op het concept stadsleerkracht in Brussel. Hierbij legde ik het accent op de specifieke inspanningen en competenties die van Brusselse leerkrachten worden verwacht en waar dit leer- en inleeftraject een antwoord op wil bieden:

  • Heb je een passie voor leren en onderwijzen vanuit het samenspel van vakkennis, relationele en didactische vaardigheden?
  • Beschik je over inzichten of ben je bereid die te verwerven over het omgaan met superdiversiteit in de klas? Kan je inspelen op grote verschillen in voorkennis, taalvaardigheid,… bij de leerlingen en wil je je didactisch handelen uitbouwen met een rijke waaier aan differentiërende maatregelen?
  • Kan je of wil je inspanningen leveren om verbinding te maken met kinderen en jongeren met heel verschillende achtergronden, ervaringen, verwachtingen en interesses?
  • Heb je interesse om educatief partnerschap aan te gaan met een superdiverse ouderpopulatie? Zie je samenwerking met professionals uit het uitgebreid buurtnetwerk  als jouw opdracht?
  • Beschik je over kennis en vaardigheden op het vlak van taalverwerving en omgaan met meertaligheid en ben je bereid je hier verder in te verdiepen?
  • Ben je bereid inzichten te verwerven over de impact van armoede op onderwijs en de (onderwijskundige) maatregelen die genomen kunnen worden?
  • Kan je aanvaarden dat werken met ‘probleemleerlingen’ en leerlingen met specifieke noden normaal is?
  • Ben je bereid gedrag van leerlingen te begrijpen vanuit ontwikkelingsperspectief, groepsdynamische processen, culturele en sociale diversiteit?

Lees meer: Onderwijs in Brussel is… op zoek naar STADSLEERKRACHTEN! #vacature en ook de reeks over Urban Education

Tenslotte zoomde ik nog even in op het doel van onderwijs vanuit de insteek van Biesta…

  • KWALIFICATIE… Slaagt ons onderwijs erin om de leerlingen te “kwalificeren”? Ontwikkelen we bij onze leerlingen de nodige kennis, vaardigheden en attitudes om krachtig in het leven te staan, klaar voor de diverse en steeds veranderende samenleving, klaar voor een professionele loopbaan…
  • SOCIALISATIE… Slaagt ons onderwijs erin om de leerlingen te “socialiseren”? Ontwikkelen we bij onze leerlingen de nodige waarden, normen, omgangsvormen, sociaal-politieke en culturele inzichten om vaardig te kunnen leven en bewegen in een superdiverse samenleving en werkomgeving…
  • SUBJECTIFICATIE/PERSOONSVORMING… Slaagt ons onderwijs erin om de leerlingen te “subjectiveren”? Ontwikkelen we bij onze leerlingen voldoende de persoonlijkheid om vrij, autonoom en verantwoordelijk in het leven te staan, waarbij ze weten wie ze zijn, wat ze kunnen en wat ze willen…

Lees meer: Onderwijs in Brussel is… ‘the beautiful risk of education’! (leestip)

Heel fijn om met een enthousiaste en ambitieuze groep Brusselse stadsleerkrachten aan de slag te kunnen gaan en samen te bouwen aan krachtig onderwijs in Brussel!

Evaluatiepraktijk op school (leestip)

Dit boekje uit 2014 blijft een handig en concreet instrument om als leerkracht te groeien in je evaluatiepraktijk. Het bespreekt 10 pijlers die belangrijk zijn voor een kwaliteitsvolle evaluatie: geïntegreerde evaluatie, transparantie, reproduceerbaarheid, representativiteit, eerlijkheid, betrokkenheid, authenticiteit, cognitieve complexiteit, verantwoording, impact.

Elke pijler wordt helder gedefinieerd en geconcretiseerd. Via een checklist kan je voor iedere pijler je eigen evaluatiekwaliteit in kaart brengen. Verder krijg je nog een aantal tips en adviezen om de pijler toe te passen in de klas. Elk hoofdstuk eindigt met wat extra duiding en achtergrond.

Bijvoorbeeld:

Representativiteit

  • Wat? “Een representatieve evaluatie betekent dat de evaluatietaken zo zijn opgesteld dat je uit de verkregen resultaten de juiste conclusies kunt trekken. Een evaluatie kun je representatief maken door… “
  • Hoe? Je krijgt 10 stellingen om na te gaan hoe representatief je leerlingenevaluatie is, bv. “Ik zorg ervoor dat de verschillende onderdelen van de leerstof aan bod komen in de evaluatietaak.” of “De vragen voor een evaluatietaak zijn geformuleerd op het taalniveau van de leerlingen.”
  • Tips? De 10 stellingen worden verder geconcretiseerd en toegelicht met een aantal tips. Zo wordt bij de stelling over taalniveau bijvoorbeeld de vraag gesteld naar de impact van taalvaardigheid op evaluatie: “Is de taal of de vakinhoud het probleem?”
  • En bij ‘Waarom?’ worden een aantal wetenschappelijke achtergronden ten aanzien van de pijler besproken.

De verschillende pijlers vormen een geheel en zorgen samen voor een genuanceerde en kwaliteitsvolle evaluatie. De pijler ‘eerlijkheid’ heeft bovendien ook aandacht voor etnische achtergronden en sociaaleconomische status, wat voor leerkrachten die werken in een grootstedelijke context extra belangrijk is.

Urban Education en universeel mededogen?

In juli 2022 las ik – eerder toevallig – twee boekjes waar “mededogen” vanuit een wetenschappelijke invalshoek naar voren werd geschoven als een houding/methodiek die kan bijdragen tot constructief samenleven (ook op school): een hoofdstuk van Spruyt en Van Droogenbroeck in ‘Zinnekes zijn Debest’ (Spruyt, Engels, Kavadias en Van Cappel, 2022) en het boek ‘Vrede kun je leren’ (Van Reybrouck en D’Ansembourg, 2017). Mededogen is een areligieuze basisemotie die gedefinieerd kan worden als “gevoeligheid voor het lijden van de ander én het verlangen om dit lijden te verlichten” (Zinnekes zijn Debest).

In ‘Zinnekes zijn Debest’ stellen de onderzoekers Spruyt en Van Droogenbroeck vast dat superdiverse samenlevingen voor de uitdaging staan om “(groepen) jongeren, met uiteenlopende waarden en religieuze overtuigingen, constructief samen te laten leven”. Uit hun onderzoek blijkt universeel mededogen “een potentieel krachtig mechanisme te zijn om vooroordelen tegen te gaan“. Universeel mededogen bevordert de ontwikkeling van een overkoepelende sociale identiteit, gemeenschappelijk voor heel diverse groepen in de samenleving.

In ‘Vrede kun je leren houden Van Reybrouck en D’Ansembourg een pleidooi “voor het invoeren, in het onderwijs, van processen die bevorderlijk zijn voor concentratie, rust, zelfbewustzijn, empathie en aandacht voor de ander. Een dergelijke aanpak kan alleen maar gunstig zijn voor het welbevinden van kinderen en jongeren, en bijdragen aan een cultuur van respect, zelfrespect en geweldloosheid.”. Ze bespreken 3 wetenschappelijk onderzochte methodieken: mindfulness, geweldloze communicatie en mededogen/compassie.

Hoe mededogen ontwikkelen?

Onderzoek suggereert dat mededogen/compassie aangeleerd kan worden via mentale oefeningen. Hoe dit het meest effectief kan gebeuren, is minder duidelijk. Hieronder alvast drie pistes…

  • In haar boek ‘Twelve steps to a compassionate life’ beschrijft Brits auteur en onderzoeker Karen Armstrong hoe je compassie/mededogen kan ontwikkelen door oa het verwerven van inzichten, empathie, zelfcompassie, mindfulness, zorg voor de ander,…

  • Prof. Dr. Tania Singer ontwikkelde het ‘ReSource project’, een uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de mentale trainbaarheid van mindfulness, mededogen/compassie, perspectief nemen en pro-sociaal gedrag. Ze maakte hierbij gebruik van een trainingsprotocol (en implementeerbaar model). In dit protocol wordt voor de ontwikkeling van mededogen oa Metta-meditatie voorgesteld. Dit onderzoek leidde sinds 2015 tot enkele interessante bevindingen en publicaties, die je hier kan terugvinden.
Training protocol van het ReSource project
  • Volgens Matthieu Ricard leidt seculiere training in liefdevolle vriendelijkheid en mededogen via meditatie tot meer welzijn, openheid en beschikbaarheid voor anderen. Je kan er alles over lezen in zijn boek ‘Altruism: The Power of Compassion to Change Yourself and the World‘, een samenvatting van wat ervaring en wetenschap ons leert over de kracht van meditatie.
Foto Karuna-Shechen website Matthieu Ricard

Van Reybrouck en D’Ansembourg merken op dat deze ideeën en technieken – ook al zijn ze gebaseerd op waardevolle inzichten en onderzoek – vaak ten onrechte beschouwd worden als “soft, new age en love & peace”. Spruyt en Van Droogenbroeck benadrukken dat de studies nog schaars en niet altijd kwaliteitsvol zijn. Het is daarom belangrijk te investeren in verder onderzoek en de ontwikkeling van wetenschappelijk onderbouwde methodieken. Verder blijkt ook uit recent onderzoek (oa Myriad) dat de implementatie van dit soort aanpakken in onderwijs niet evident is en een generieke toepassing van één methodiek voor alle leerlingen niet wenselijk is.

%d bloggers liken dit: