De VLOR over taalscreening bij kleuters…

De Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) is een belangrijk adviesorgaan binnen het onderwijsbeleid van Vlaanderen. De Raad formuleert adviezen aan het beleid op basis van onderwijskundige, pedagogische en maatschappelijke criteria. Hun boodschap krijgt – naar mijn gevoel – vaak onvoldoende aandacht bij een breed publiek. Daarom wil ik vandaag eens expliciet inzoomen op hun advies van 3 februari 2021 over “taalscreening bij kleuters”… (het thema ligt me ook heel nauw aan het hart, want we spreken hier over de onderwijsloopbaan van nog heel jonge kinderen!)

Taalscreening bij kleuters als hefboom voor een betere beheersing van het Nederlands
Elementen uit het advies van de VLOR

Vanaf het schooljaar 2021-2022 moet er een taalscreening gebeuren aan het begin van het leerplichtonderwijs. Op basis van de informatie die de taalscreening oplevert, moeten leerlingen die het Nederlands onvoldoende beheersen een actief taalintegratietraject Nederlands volgen. De VLOR vindt het nuttig dat de taalvaardigheid Nederlands aan het begin van de leerplicht bij elke kleuter in kaart wordt gebracht ifv een goede opvolging en ondersteuning, maar de raad waarschuwt ook voor onwenselijke en/of onbedoelde consequenties van een taalscreening (oa validiteit van de toets, nood aan een brede kijk, inbedding in een schooleigen beleid,…).

Verder formuleert de VLOR enkele kritische voorwaarden:

1. Basiscommunicatie naar alle actoren

Het is belangrijk dat voor alle betrokkenen zowel doel als gevolgen van deze taalscreening heel snel duidelijk worden, ook voor de ouders! Een heldere en eerlijke communicatie is nodig, waarbij taalscreening correct wordt voorgesteld als één element binnen een veel bredere benadering.

2. Afnamemoment

Er moet goed nagedacht worden over het moment dat de screening wordt afgenomen. Enerzijds moet de kleuter maximale kansen krijgen en anderzijds moet er nog tijd zijn om (remediërende) taalstimulerende initiatieven te nemen.

3. Overgangsjaar voor de taalintegratietrajecten

Het tijdspad is sowieso heel krap. Scholen moeten de kans krijgen om op het vlak van taalintegratietrajecten een beleid en werking te ontwikkelen op maat van hun noden. Het is dan ook belangrijk dat ze hiervoor tijd krijgen, tijd die noodzakelijk is om kwaliteit te kunnen leveren.

4. Deskundigheid versterken

Screenen, omgaan met de resultaten van screening, ontwikkelen van taalintegratietrajecten,… vragen ook competentieontwikkeling bij leerkrachten. Hier moet ook in geïnvesteerd worden, in samenwerking met de onderwijsondersteunende diensten.

5. Randvoorwaarden om een rijk taalaanbod mogelijk te maken

Er zijn bijkomende investeringen nodig in het kleuteronderwijs om het rijke taalaanbod te kunnen versterken. De VLOR is vragende partij om werk te maken van de reeds aangekondigde maatregelen, zoals het verkleinen van het aantal leerlingen per voltijdse leerkracht, bijkomende kinderverzorgers, meer ondersteuning voor de toegenomen zorgnood,…

6. Beleidsvoerend vermogen versterken

De integratie van deze nieuwe aanpak vraagt ook extra inspanningen op het vlak van beleidsvoering in een school.

Het thema taalscreening bij kleuters kwam ook al expliciet aan bod in de Raad van de VGC (6 maart 2020, lees hier). Minister Gatz formuleerde het in de Raad van de VGC als volgt:

  • Het gebruik van taaltesten en taalscreening is op zich heel zinvol, maar belangrijke beslissingen koppelen aan een momentopname van een toets is geen goed idee!
  • Een taaltoets of taalscreeningsinstrument moet vooral een hulpmiddel zijn voor de school en de leerkracht (1) om een taalbeleid te ontwikkelen op maat van de lokale school, (2) om een klasbeleid te ontwikkelen dat zowel de taalsterke als taalzwakke leerlingen uitdaagt, (3) om individuele leerlingen en/of groepen leerlingen taalgericht te ondersteunen en (4) om ouders te informeren over de evolutie van hun kind. 
  • Tekorten op het vlak van taalvaardigheid bij jonge kinderen kunnen het best in de klas aangepakt worden vanuit een krachtige taalleeromgeving met taalgerichte ondersteuning en kwaliteitsvolle interacties.

Lees ook de blog van Steven Delarue Taalscreening bij kleuters, 4 valkuilen, en hoe ze te vermijden.

Gepubliceerd door Piet Vervaecke

Directeur Onderwijscentrum Brussel

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: