De leraar is niet individueel verantwoordelijk voor de prestaties van de leerling en de kwaliteit van het onderwijs. Vanuit de ‘historische’ verantwoordelijkheid voor een klas of voor een vak, gaat de leraar zich vaak nog zo gedragen en kijkt ook de omgeving op die manier naar de leraar.

Organisaties en werkomgevingen zijn geëvolueerd! Het beleid en de opdrachten in organisaties krijgen vorm in overleg, samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid.

Een leraar moet zijn expertise op vlak van klasmanagement delen met de nieuwe collega; leraren moeten samen zoeken naar een oplossing voor de zwakke leesvaardigheid bij de leerlingen van het derde leerjaar; de leraar Nederlands gaat samen met de vakleraar aan de slag om een aanpak voor de anderstalige leerlingen uit te werken;…

In de Brusselse school staan de deuren van de klassen open. Vanuit het samenspel van uitdagingen hebben Brusselse leraren geleerd om actief en reflectief hun ontwikkeling/professionalisering in handen te nemen en gebruik te maken van de collectieve mogelijkheden in het team. Brusselse scholen en schoolleiders hebben geleerd om de randvoorwaarden te creëren om dit mogelijk te maken. Brusselse scholen ontwikkelen zich tot professionele leergemeenschappen.

Professionele leergemeenschappen handelen vanuit een gedeelde visie en missie. Deze visie en missie is ontwikkeld vanuit het kennen en erkennen van de doelgroep in zijn leefomgeving. Deze visie en missie spreekt het geloof uit om via onderwijs voor alle leerlingen het verschil te kunnen maken, geloof in kinderen, geloof in de impact van de leraar!

Een professionele leergemeenschap is ervan overtuigd dat een succesvolle schoolloopbaan voor elke leerling een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van alle leden van het schoolteam. Een leraar is een teamlid, die vanuit overleg met collega’s, samenwerkend leren, delen van expertise, intervisie,… maximale leerkansen creëert voor alle leerlingen. Succes of problemen zijn het resultaat/de verantwoordelijkheid van het volledig team!

Scholen moeten, zoals dit ook in andere organisaties gebeurt, hun interne kracht bundelen !

De tijd van grote en grootse veranderingen is voorbij. De Brusselse school als organisatie, ingebed in de complexiteit van de stad, is onderhevig aan een veelheid van belangen, krachten en machten:  het lokale en bovenlokale onderwijsbeleid, externe partners, netgebonden diensten, de veelheid van maatschappelijke verwachtingen, de diversiteit van kinderen & ouders, de kenmerken van het lerarenkorps, het samenspel van te veel prioriteiten,…  Grote veranderingen stoten dan ook op een veelheid van drempels.

Scholen die groeien in effectiviteit laten zich leiden door MICRO-innovaties!  Micro-innovaties zijn haalbare en realistische veranderingen voor de lokale school waarvan we weten dat ze effectief zijn, die zich bevinden in de ‘zone van de naaste ontwikkeling‘ van de school & de leraren én die succes genereren op het vlak van onderwijskwaliteit & leerlingenresultaten.

Bij leesonderwijs zou dit bijvoorbeeld kunnen gaan over inzetten op (verlengde) instructie; meer aandacht voor leesplezier door vrij lezen in te plannen in de weekplanning; invoeren van tutorlezen om de effectieve leestijd en leesbegeleiding bij jonge kinderen te verhogen; jaarlijks een oudercontact te organiseren over de onderwijsondersteunende rol van de ouder bij het leesonderwijs; inzetten op woordenschatonderwijs en de ontwikkeling van mondelinge vaardigheden als onderbouw voor leesvaardigheid;…

MICRO-innovaties zijn meer dan de gekende quick wins.  Deze laatste zijn een element/strategie binnen een groter innovatieproject.  MICRO-innovaties zijn de verandering !

Deze aanpak leidt oa tot een grote betrokkenheid bij de leraren:
– de vernieuwing wordt gestuurd vanuit goede en effectieve praktijken, minder vanuit meten en resultaten;
– de vernieuwing is niet opgelegd maar ontwikkelt zich vanuit het schoolteam;
– de vernieuwing vertrekt vanuit de eigen visie & missie van de school en stelt geen      nieuwe visie & missie als streefdoel;
– de vernieuwing vindt plaats in het hier en nu, is realistisch en transparant;
– …

Om binnen scholen op die manier aan de slag te gaan, zijn een aantal stappen belangrijk:
STAP 1 weet wat effectief is in onderwijs ifv onderwijskwaliteit en leerlingenresultaten
STAP 2 herken noden op school/bij leraren die aansluiten bij effectieve innovaties
STAP 3 toets haalbaarheid af en verken het draagvlak voor de vernieuwing
STAP 4 voer de vernieuwing gezamenlijk en planmatig in (analyse, doel, acties, evaluatie)
STAP 5 maak het resultaat zichtbaar

…én doe dit alles vanuit een functioneren van het schoolteam als professionele leergemeenschap: creëer gemeenschappelijke waarden en visie; stimuleer samenwerkend leren; doorbreek individuele verantwoordelijkheid;…

Er is heel wat literatuur op de markt over wat effectief is in onderwijs, zoals het boek van Bellens en Defraine ‘Wat werkt in onderwijs?’ (2012) dat je hier kan downloaden.

Overtuigd zijn van je competenties & overtuigd zijn dat je handelen impact heeft op de leerprestaties van de leerling, zijn belangrijke kenmerken van de effectieve leraar.

Leraren in ‘moeilijke’ scholen, met veel anderstaligen, kansarmoede, grote verschillen tussen leerlingen,… verliezen wel eens deze overtuiging.  Ze gaan zwakke leerprestaties in de eerste plaats gaan toeschrijven aan die andere thuistaal, de gebrekkige ondersteuning van ouders, het Frans als dominante omgevingstaal,… Ze verwachten ook vaak dat de oplossing van ‘buiten’ moet komen.

Leraren in ‘moeilijke’ scholen verdienen ondersteuning en bevestiging.  Ze moeten blijven geloven in de kracht van onderwijzen. Ze moeten blijven investeren in hun eigen professionalisering.  Leraren die overtuigd zijn van hun competenties en impact, vertonen immers meer enthousiasme en een groter welbevinden, zetten zich ten volle in om hun lesgeven zo krachtig mogelijk te maken en gaan permanent op zoek naar mogelijkheden om zich verder te bekwamen.  Leraren die overtuigd zijn van hun competenties en impact, slagen erin – ook in ‘moeilijke’ scholen – om met de leerlingen naar de einddoelen toe te werken, de leerwinst te maximaliseren, de leerprestaties te verhogen.

Dit weten we !  Maar hoe werk je hier als school aan?

Laat je school uitgroeien tot een professionele leergemeenschap.  Een school die werkt vanuit gemeenschappelijke waarden en visie, een school waar individuele verantwoordelijkheid van leraren doorbroken wordt en gezamenlijke verantwoordelijkheid centraal staat, een school waar samenwerkend leren de motor vormt van de interne professionalisering, een school waar het leren van elke leerling het uitgangspunt vormt.

Leraar, hoe moeilijk je klasgroep en de omgeving waarin je werkt ook is, weet dat jij het verschil kan maken!  Onze Brusselse kinderen rekenen op jou!

Ik hoor dagelijks verhalen van onderwijsondersteuners. Ik kom wekelijks in Brusselse scholen én…

Ik zie heel veel samenwerkend leren. Kinderen gaan in groep aan de slag met functionele taken: moeilijk, uitdagend, interactief, talig en motiverend. De diversiteit van de groep creëert leer-kracht voor álle kinderen.

Ik zie twee leraren in één klas. Teamteaching: meer interactie, instructie op maat, binnenklas differentiatie, rijker aanbod én een krachtige vorm van intern professionaliseren.

Ik zie scholen de aandacht voor krachtig taalvaardigheidsonderwijs Nederlands combineren met respect en plaats voor thuistaal. Een taakgerichte aanpak met zowel aandacht voor kennis als vaardigheden.

Ik zie scholen samenwerken met jeugd- en welzijnspartners vanuit gezamenlijke doelen. Het concept brede school en breed leren is in Brussel volop in ontwikkeling!

Ik zie scholen zoeken om educatief partnerschap een plaats te geven in hun ouderbeleid. Ouderbetrokkenheid is noch een doel, noch een middel, maar gewoon een volwaardig element van ‘school maken’.

Ik zie scholen ICT reeds in de kleuterklas implementeren om de taalleeromgeving van de kleuters te verrijken.

Ik zie schoolteams met ouders de buurt van de school verkennen om de leefomgeving van de leerlingen beter te leren kennen én te begrijpen.

Onderwijs in Brussel is… verNIEUWend !
…én zou het nog veel meer kunnen/moeten zijn!