Lerarentekort in Brussel (Raad VGC, 10 januari 2025).

In de plenaire vergadering van de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie stelden de nieuwe raadsleden vragen over het lerarentekort in Brussel. Collegevoorzitter Elke Van den Brandt antwoordde op de vragen in naam van collegelid Sven Gatz, die ziek was.

Enkele elementen uit het antwoord:

  • De VGC kan binnen haar bevoegdheden flankerende maatregelen nemen, maar het is de Vlaamse overheid die hiervoor de volledige bevoegdheid heeft.
  • Momenteel zet de VGC (in lopende zaken) enkel acties voort uit de vorige bestuursperiode (oa campagne leerkrachtBXL, financiële incentives, aanvangsbegeleiding, ondersteuning lerarenopleiding,…). Het spreekt voor zich dat de VGC de noden zal blijven aankaarten bij de bevoegde Vlaamse minister met oog op structurele oplossingen en voldoende middelen voor het Nederlandstalig onderwijs in Brussel.
  • Scholen proberen leerkrachtentekorten op te vangen en sluitingen te voorkomen. Daar wordt op heel veel manieren op ingezet. Het OCB ondersteunt scholen ook in het zoeken naar meer duurzame oplossingen. In uiterste nood zet het OCB zelfs ook ondersteuners in die een aantal uren per week voor de klas staan. Dit schooljaar werden in twaalf scholen van het Nederlandstalig Onderwijs in Brussel reeds ondersteuners van het OCB ingeschakeld om tijdelijk en gedeeltelijk klassen of vakken op te vangen. Het gaat om negen basisscholen en drie secundaire scholen. Dat heeft natuurlijk een impact op de reguliere ondersteuning van het OCB, die dan tijdelijk on hold wordt gezet om personeel vrij te maken om het tekort aan leerkrachten op te vangen. De ondersteuners van het OCB worden eveneens in heel wat scholen ingeschakeld voor het onderwijskundig deel van de aanvangsbegeleiding van zijinstromers. Ook hier moet de reguliere ondersteuning van het OCB dan soms plaats maken om dringende noden op te vangen. Dat zijn noodoplossingen, maar natuurlijk ook met een effect op de langere termijn.
  • Ook in scholen waar niet onmiddellijk klassen dreigen te sluiten, blijft de druk hoog!

Het is en blijft dan ook belangrijk dat de Vlaamse overheid ingrijpende maatregelen neemt om dat lerarentekort aan te pakken.

Verder was er ook nog een vraag over het rookverbod aan schoolpoorten.

Je kan het volledige verslag van de plenaire vergadering van 10 januari hier lezen. Een overzicht van alle verslagen van de Raad (invalshoek onderwijs) kan je hier raadplegen.

Urban Education 2024, top 10!

In dit bericht blik ik even terug op mijn meest gelezen blogberichten in 2024. 

  1. Taalbewustzijn, straat- en jongerentaal (2024): Een blogbericht naar aanleiding van een artikel over straattaal bij jongeren gebaseerd op onderzoek van Khalid Mourigh.
  2. Meditatie op school en in de klas? (1) (2021): Dit bericht maakt deel uit van een mini-reeks over yoga op school en in de klas met concrete vertalingen naar de klaspraktijk.
  3. Meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness op school! (2021): In dit bericht wordt op basis van onderzoek de meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness op school beschreven (+ de vertaling naar de praktijk).
  4. “Is er echt een lerarentekort of hebben we ons zo georganiseerd dat we nu de facto een lerarentekort hebben?” (leestip) (2024): Verslag over het boek ‘Het Design van Onderwijssystemen’ van Pieter Sprangers, dat ons doet nadenken over de actuele uitdagingen van onderwijs in relatie tot de manier waarop we ons onderwijs vorm geven.
  5. Het Onderwijscentrum Brussel en tijdelijke noodoplossingen voor het lerarentekort? (2024): Over de extra inspanningen van het OCB om tijdelijke hoge noden in het scholen op te vangen.
  6. Onderwijscentrum Brussel, anno 2024 (2024): Een overzicht van de OCB-werking in 2024.
  7. De “warm demander”-leerkracht… (2020): Over een warme leerkrachtenstijl én een veeleisende aanpak.
  8. “Brusselse scholen sluiten klassen wegens lerarentekort” (2024): De zoektocht naar duurzame schooltransformaties als antwoord op de actuele uitdagingen.
  9. Krachtig taalonderwijs voor kwetsbare jonge kinderen (onderzoek) (2024): Verzameling van enkele belangrijke onderzoeken…
  10. De grootstedelijke context (2019): Deel 1 van een 7-delige reeks over Urban Education (ook in het Frans en het Engels).

Je weg vinden op mijn blog…

De LEESWIJZER Urban Education is een leidraad om de verschillende aspecten van Urban Education te verkennen. Via de LEESWIJZER yoga, meditatie en mindfulness op school en in de klas vind je makkelijk je weg in de berichten over dit thema. De LEESWIJZER debatten in de Raad van de VGC biedt een overzicht van belangrijke onderwijsthema’s die in de Raad werden besproken. Via LEESTIPS krijg je een overzicht van boeken die op deze site worden besproken.

Vergelijk met…

Dank voor je interesse! Fijn eindejaar.

 Over opvang en vrije tijd in Brussel (Raad VGC, 26 november 2024).

Voor één keer deel ik op deze onderwijsblog een verslag van de commissie welzijn, gezondheid en gezin van de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) over een thema dat ook voor onderwijs heel belangrijk is: opvang (en vrije tijd) van schoolgaande kinderen…

Ik neem hieronder enkele fragmenten van het antwoord van collegevoorzitter Elke Van den Brandt over op de vraag van Benjamin Dalle.

“We streven met de VGC naar een aanbod buitenschoolse opvang en activiteiten waar kinderen zich goed voelen; waar ouders met een gerust hart beroep op kunnen doen; waar elk gezin, ongeacht de achtergrond, terechtkan; en naar een aanbod dat van Brussel mee een kindvriendelijke plek maakt, waar het fijn opgroeien is. We bouwen daarom in verschillende fases een duurzaam, goed gespreid en kwalitatief aanbod binnenschoolse opvang en kleuteropvang met kwaliteitslabel uit, dat verrijkt wordt met activiteiten uit het culturele, sportieve en vrijetijdsveld. Onze focus voor deze hervorming in het kader van het decreet, ligt op het opvangaanbod tijdens de schoolweken.”

“In de transitieperiode heeft het College om te beginnen de binnenschoolse opvang in de scholen uitgebreid en versterkt. Zo investeert de VGC nu jaarlijks meer dan 1 miljoen euro in de binnenschoolse opvang. De VGC verhoogde de subsidies voor de binnenschoolse opvang zodat scholen de kosten beter kunnen dragen en zij meer middelen hebben om de kwaliteit van de opvang te verbeteren.”

“We willen ook de kleuteropvang met kwaliteitslabel doen aangroeien en de spreiding van het
aanbod verbeteren. We steunen daarbij op de ervaringen en de expertise van de bestaande
Brusselse IBO’s.”

“Over de inplanting en de spreiding van het aanbod is momenteel een administratieve werkgroep binnen de VGC bezig met een omgevings- en nodenanalyse, om het verdere beleid op te enten. De data waarover we op dit moment beschikken, zijn erg versnipperd en vaak sectorgebonden. Bijkomend onderzoek zal nodig zijn om daar een lijn in te trekken en er beleidsinformatie uit te halen. Er wordt daarom aan de VGC-administratie gevraagd om een nieuwe overheidsopdracht uit te schrijven om die externe ondersteuning te vinden. Dat is iets wat we niet in lopende zaken kunnen doen.”

En Benjamin Dalle benadrukt in zijn reactie terecht:

“Dit dossier zal de komende vijf jaren zeer belangrijk worden. In de komende jaren zal de uitvoering van het BOA-decreet en de inzet op capaciteit en kwaliteit van de buitenschoolse opvang een groot en belangrijk dossier worden.”

Je kan het volledige verslag van de commissie welzijn, gezondheid en gezin hier lezen.

Impact van het Vlaams Regeerakkoord op onderwijs in Brussel en spijbelcijfers (Raad VGC, 27 november 2024).

In de commissie onderwijs van de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC), stelden de nieuwe raadsleden een vraag over de impact van het Vlaams Regeerakkoord op het toekomstig onderwijsbeleid van de VGC (Emile Luhahi) en een vraag over de Brusselse ‘spijbelcijfers‘ (Ilyas Mouani).

Het VGC-college in lopende zaken, legde in haar antwoorden volgende accenten:

Over het Vlaams Regeerakkoord:

“Zoals steeds streeft de VGC naar een positieve en constructieve dialoog met de Vlaamse overheid. We zullen er alles aan doen om oplossingen te vinden voor de reële noden van leerlingen, ouders en schoolteams, om zo onze leerlingen in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel, zoveel mogelijk kansen te geven.”

Over de spijbelcijfers:

“Problematische afwezigheden in het Nederlandstalig onderwijs in Brussel zijn en blijven een belangrijk aandachtspunt in het beleid van de VGC. Naast de inspanningen van de Vlaamse en Brusselse overheden, koos de VGC ervoor om zich te focussen op het tegengaan van schooluitval door middel van het opzetten van een kwaliteitsvol begeleidingsaanbod. Hierbij traden in eerste instantie het KANS Centraal Meldpunt Brussel, vzw Abrusco en Groep Intro op de voorgrond als belangrijkste partners.”

Veel meer hierover kan je hier lezen in het volledige verslag van de commissie.

“Een Vlaams, Nederlandstalig netwerk dat kansen biedt en mensen verbindt.” (Vlaamse beleidsnota Brussel 24-29)

In uitvoering van het Vlaams Regeerakkoord (lees hier), diende minister Cieltje Van Achter haar “Beleidsnota Brussel 24 – 29” in bij het Vlaams parlement op 15 november 2024. Je kan de volledige nota hier lezen. De elementen over onderwijs sluiten naadloos aan bij de Beleidsnota Onderwijs van minister Zuhal Demir (lees hierover dit blogbericht) en bieden kansen om enkele Brusselse onderwijsuitdagingen aan te pakken (“Ik wil er mee voor zorgen dat ons onderwijsbeleid voldoende rekening houdt met de grootstedelijke context waarin Brusselse scholen werken.”). De beleidsnota Brussel bestaat uit drie grote luiken: (1) Nederlands als hefboom, (2) aanpakken van Brusselse uitdagingen en (3) een sterker Brussel dankzij samenwerking.

In mijn overzicht hieronder beperk ik me tot die elementen die rechtstreeks betrekking hebben op het leerplichtonderwijs en het Onderwijscentrum Brussel (OCB).

Het eerste deel gaat over een totaalplan Nederlands om het Nederlands in Brussel te versterken. Het Huis van het Nederlands Brussel zal hierin een centrale rol spelen. Ook het leerplichtonderwijs en het OCB krijgen in dit deel een plek:

“Veel meer dan elders in Vlaanderen zitten kinderen van anderstalige ouders op de Brusselse schoolbanken. Dat vereist dan ook bijzondere aandacht voor het Nederlands. De komende jaren legt de Vlaamse regering de lat voor het Nederlands hoger dan ooit tevoren. Zo garanderen we dat het Vlaams onderwijs een kwaliteitsbaken in onze hoofdstad blijft.
Als leerlingen voldoende Nederlands kennen, kunnen leerkrachten zich meer focussen op hun kerntaak én pikken leerlingen meer op van de lessen. Samen met de Vlaamse Gemeenschapscommissie, het Onderwijscentrum Brussel (OCB) en Opgroeien in Brussel trekken we volop de kaart van het Nederlands. Daarbij maken we werk van taalcursussen, taalbaden en zomerscholen. Leerpunt ondersteunt het OCB en lerarenteams om meer op basis van praktijkonderzoek te werken.
Nederlands is de taal die alle kinderen in ons onderwijs verbindt. Een taal oefen je door ze te gebruiken. Daarom promoten we het Nederlands als de schooltaal bij uitstek, ook buiten de klas. Van de schoolbesturen en directies verwachten we dat zij ook met de ouders in het Nederlands communiceren, mondeling en schriftelijk.”

“Kinderen die zelf het Nederlands onvoldoende machtig zijn, volgen we extra op en duwen we over de lat. Alle kinderen leggen bij het begin van de derde kleuterklas een koalatest af. Kinderen met een taalachterstand Nederlands kunnen daarna bijna een volledig schooljaar worden ondersteund en bijgewerkt. Ook leerlingen die later instromen in ons onderwijs leggen in de toekomst een taaltest af, waarna ze desgevallend een taalintegratietraject volgen tot en met het apart en tijdelijk bijwerken in een taalbadklas zoals in het kader van onthaalklassen anderstalige nieuwkomers (OKAN). In Brussel zal het effect van deze maatregelen groter zijn dan elders in Vlaanderen aangezien fors meer Brusselse kinderen hiervoor in aanmerking komen dan het Vlaamse gemiddelde.”

Het inschrijvingsbeleid met het behoud van de voorrangsregel voor
Nederlandstaligen en aanvullende verwachtingen voor anderstalige ouders, komt eveneens in dit eerste deel aan bod.

In het tweede deel wil de minister de Brusselse uitdagingen aanpakken door gericht te investeren in gemeenschapsversterkende projecten en organisaties (oa Brusselnorm en Brusseltoets, aandacht voor jongeren, inburgering en activering, zorg- en welzijnsaanbod, Vlaamse cultuur, BRUZZ en Muntpunt, kennisopbouw en deling,…). In dit deel komt ook het belang van Brede School aan bod:

“Met het concept ‘Brede School’ bouwen we verder aan een levendige samenwerking tussen scholen, gezinnen en organisaties, zodat onze scholen uitgroeien tot ontmoetingsplekken die de ontwikkeling van onze kinderen, jongeren en finaal ook de wijken waar ze gevestigd zijn ten goede komt. Ik wil deze werking, samen met de VGC, de komende jaren verder uitbouwen.”

Het derde deel tenslotte focust op samenwerking en partnerschap tussen de verschillende overheden met een centrale rol voor de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC). Ook de band met de Vlaamse rand komt expliciet aan bod.

“We maken van scholen een taalmotor.” (Vlaamse beleidsnota onderwijs 24-29)

Na het Vlaams Regeerakkoord (lees hier), is er voor onderwijs nu ook de “Beleidsnota onderwijs en vorming 24 – 29” van minister Zuhal Demir (ingediend in het Vlaams Parlement op 15 november 2024). Je kan de volledige nota hier lezen.  De nota vertrekt vanuit een brede omgevingsanalyse, formuleert daarna een aantal overkoepelende doelstellingen (over de rol van het Nederlands, onderwijskwaliteit, onderwijspersoneel en sterk onderwijs) en zoomt daarna in op verschillende beleidsvelden (kleuter- en leerplichtonderwijs, hoger onderwijs, DKO en volwassenenonderwijs en ondersteuning van het onderwijsveld).

Alle doelstellingen in de nota zijn natuurlijk ook van toepassing op het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Heel wat maatregelen zijn belangrijk voor het Brussels onderwijs en creëren kansen om actuele uitdagingen aan te pakken en te groeien in kwaliteit (in de mate dat er rekening wordt gehouden met de specifiek Brusselse onderwijscontext, noden én mogelijkheden: zoals bijvoorbeeld de meertalige realiteit van onze Brusselse leerlingen, de manier waarop er vandaag gewerkt wordt aan samenwerking en communicatie met Brusselse ouders of de grote impact van armoede op grootstedelijk onderwijs).

Ik beperk me op deze blog tot het informeren over de elementen uit de beleidsnota die specifiek gericht zijn op het Brussels onderwijs én het Onderwijscentrum Brussel. De andere elementen zullen ongetwijfeld later en elders uitgebreid besproken worden. Wil je toch een overzicht? De samenvatting van de beleidsnota lees je helemaal onderaan dit bericht.

In de eerste strategische doelstelling van het beleidsveld kleuter- en leerplichtonderwijs (“Inzetten op de verbindende en emanciperende rol van Nederlands”), komen het Nederlands in het onderwijs in Brussel en de rol van het Onderwijscentrum Brussel expliciet aan bod. Ik neem dit stuk hieronder integraal over:

Het Vlaamse onderwijs in Brussel is en blijft een succesverhaal: veel Brusselse ouders kiezen voor een Nederlandstalige school vanuit het besef dat kennis van het Nederlands een grote troef is voor de toekomstkansen van hun kinderen. Ook onze Vlaamse onderwijscultuur en nog steeds goede onderwijskwaliteit oefenen een sterke aantrekkingskracht uit op gezinnen.
Ik wil sterk onderwijs voor íéder kind. Bij uitstek in een meertalige stad als Brussel moet de focus daarom meer dan ooit op het Nederlands liggen. Samen met mijn collega bevoegd voor Brussel, de Vlaamse Gemeenschapscommissie en het Onderwijscentrum Brussel (OCB) trek ik volop de kaart van het Nederlands. Daarbij maken we werk van taalcursussen, taalbaden en zomerscholen. Leerpunt ondersteunt het OCB en lerarenteams om meer op basis van praktijkonderzoek te werken. Deze acties vormen onderdeel van het totaalplan Nederlands dat de Vlaamse Regering voor Brussel zal uitwerken.

En in strategische doelstelling 5 van hetzelfde beleidsveld (“Het aanbod en de financiering van het leerplichtonderwijs optimaliseren”), wordt er ingegaan op het inschrijvingsbeleid in Brussel:

Als er wachtlijsten in het Nederlandstalige onderwijs in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest zijn en we zijn bekommerd om de kwaliteit van ons onderwijs, dan is het maar de logica zelve dat we voorrang geven aan de kinderen van de ouders die in woord en daad deel willen uitmaken van onze Nederlandstalige gemeenschap. We houden vast aan het bestaande systeem met een voorrangsregel voor Nederlandstaligen omdat het belangrijk is dat Brusselse Vlamingen en al wie thuis Nederlands spreekt een plaats krijgen in ons Vlaamse onderwijs in Brussel. Dat garandeert een kritische massa leerlingen van bewezen Nederlandskundige ouders in ons onderwijs en stimuleert de verantwoordelijkheid van elke onderwijsactor. Ouders die het Nederlands niet machtig zijn, maar wel via een deelnamebewijs aantonen lessen NT2 te volgen, krijgen voorrang bij schoolinschrijvingen voor het basisonderwijs voor 35% van de plaatsen in het basisonderwijs.

In het beleidsveld over de ondersteuning van het onderwijsveld tenslotte, wordt het belang van Brede School in Brussel benadrukt:

We maken van onze scholen in Brussel ankerpunten van de Vlaamse Gemeenschap door hun deuren ook te openen voor Nederlandstalige verenigingen en sportclubs en blijven hier inzetten op het lokale concept ‘open school’.

Lees ook het blogbericht over de Vlaamse beleidsnota Brussel van minister Cieltje Van Achter: “Een Vlaams, Nederlandstalig netwerk dat kansen biedt en mensen verbindt.”

Samenvatting
Ik beoog een verbetering van het onderwijs in Vlaanderen, met nadruk op de rol van de Nederlandse taal, onderwijskwaliteit, onderwijspersoneel en investeringen in onderwijsinfrastructuur.
Ik leg vooreerst mijn focus op het versterken van de kennis van het Nederlands, als essentiële sleutel voor integratie en gelijke kansen in de samenleving. Het onderwijsbeleid richt zich op het bevorderen van taalvaardigheid bij leerlingen, ouders en volwassenen. Dit gebeurt door het implementeren van ambitieuze taaldoelen, het stimuleren van Nederlands in het onderwijs (van kleuter tot hoger onderwijs), en het ondersteunen van ouders en nieuwkomers bij het leren van de taal.
Een tweede grote uitdaging is het verbeteren van de onderwijskwaliteit en het streven naar excellentie in het Vlaamse onderwijs. Het beleid richt zich op ambitieuze minimumdoelen en hogere verwachtingen van scholen in vakken als Nederlands, wiskunde, en STEM. De onderwijsinspectie zal de kwaliteitszorg versterken, en er komt meer aandacht voor studieoriëntatie en voortgangsbewaking. Er wordt ook ingezet op de verhoging van de deelname aan levenslang leren om de mismatch tussen beschikbare vaardigheden en de arbeidsmarktbehoeften te verkleinen.
Het spreekt voor zich dat we het onderwijspersoneel moeten versterken en waarderen. Er wordt ingezet op het verbeteren van de aantrekkelijkheid van het onderwijsberoep door maatregelen tegen het lerarentekort, verhoogde werkzekerheid voor startende leraren, en betere ondersteuning voor zij-instromers. Er komt meer focus op professionele ontwikkeling van leraren en het versterken van het leiderschap binnen scholen.
Ik zet mij in voor investeringen in het onderwijs. Dit betreft zowel financiële middelen voor scholen (onder meer voor taalbeleid en taalintegratietrajecten), als infrastructuur en digitalisering. Er wordt geïnvesteerd in kleinere klassen, lerarenopleidingen, en het verhogen van de toegankelijkheid en kwaliteit van het hoger onderwijs. Verder wordt er ingezet op vergroening van schoolgebouwen en verbetering van de luchtkwaliteit en ICT-infrastructuur.

“Meertaligheid in de klas is vaak een gegeven, soms een uitdaging, maar vooral toch een kans!”

Elke maand screen ik de onderwijstijdschriften van de Onderwijsbibliotheek van het Onderwijscentrum Brussel. Het viel me op dat het belang van meertaligheid en omgaan met thuistalen in heel wat recente artikels aan bod kwam:

> En Route: over meertalige kinderen en emoties (Graziela Dekeyser, onderzoek), in het tijdschrift School- en klaspraktijk, jg.64, nr.1 oktober 2024

Schoolteams zijn bepalende kansenscheppers voor de meertalige bruggenbouwers in het diverse Vlaanderen van morgen.

> Meer leesplezier met meertalige boekenclubs (Bosch, Aalberse en Rispens), in het tijdschrift TAAL, jg.15, nr.25, oktober 2024

Meertaligheid in de klas is vaak een gegeven, soms een uitdaging, maar vooral toch een kans.

> LOWAN-ontwikkellijnen helpen bij het vormgeven van onderwijs aan nieuwkomerskleuters (Marlien de Koning), in het tijdschrift TAAL, jg.15, nr.25, oktober 2024;

Het is voor de taalontwikkeling van nieuwkomerskleuters belangrijk dat zij in hun taalgebruik hun thuistaal, het Nederlands en andere talen mogen combineren.

> Vier de meertaligheid (Joke de Hoogh), in het tijdschrift Het Jonge Kind (HJK), nr. 2, oktober 2024

Vragen naar de thuistaal voelt als acceptatie van het kind.

> Meertaligheid, taalbewustzijn en woordenschatverwerving (Selin Özçelik, onderzoek), in het tijdschrift Levende Talen Magazine (LTM), jg.111, nr. 6, september 2024

Het ontbreken van praktische handvatten is een belangrijke reden voor leraren om de meertaligheid van leerlingen niet te benutten.

> Taalrijke ondersteuning voor nieuwkomerskleuters (Marlien de Koning), in het tijdschrift Meer Taal, jg.12, nr.1, oktober 2024

Heel wat kleuters hebben hun taal ontwikkeld in een andere taal dan het Nederlands. Aan jou als leerkracht om hierop in te spelen.

> Verborgen talenten bij meertalige leerlingen (Anna de Graaf), in het tijdschrift Meer Taal, jg.12, nr.1, oktober 2024

In Turkije blaakte ze van zelfvertrouwen, maar nu kost bijna alles haar moeite en maakt ze veel fouten. Daarom kiest ze er liever voor om niets te zeggen.

Omgaan met meertaligheid en de plek van thuistalen op school, is complex en vereist nuance. Wetenschappelijk onderbouwde informatie vind je op de website Brussel Vol Taal. Simplistische recepten helpen ons weinig vooruit. En zoals Wouter Deprez het ook in een opiniestuk schrijft: we hebben “fijnmazig onderzoek” nodig als het gaat over kinderen met een niet-Nederlandse thuistaal! (De Standaard, 21 oktober 2024)

Meditatie bij leraren, verder kijken dan welzijn

Onderstaand bericht is gebaseerd op dit artikel van Dr. Christopher T. McCaw en Dr. Amanda Samson van de University of Melbourne.

Meditatie kan leraren helpen om een groter gevoel van aanwezigheid, doelgerichtheid en mededogen te ontwikkelen, maar het zal de structurele oorzaken van stress en burn-out op de werkvloer niet oplossen.

De onderzoekers benadrukken dat niet welzijn of veerkracht het meest interessante effect of de belangrijkste doelstelling is van meditatie en mindfulness. Meditatie verandert immers niets aan de oorzaken van de stress bij leraren: hoge werkdruk, steeds complexere en meer diverse klassen, lerarentekort, druk vanuit de brede samenleving, veranderende richtlijnen,…

Maar meditatie en mindfulness kunnen impact hebben op eigenschappen die essentieel zijn bij goed lesgeven. Meditatie kan…

  • de interpersoonlijke relaties en verbindingen tussen leerkracht en leerlingen versterken;
  • de aanwezigheid en responsiviteit in de klas verbeteren;
  • ondersteunend werken bij het betekenis geven aan de job (zie ook professionele identiteit).

***

Meer lezen over yoga, meditatie en mindfulness bij leerkrachten:

Het blogbericht Mindfulness voor leerkrachten maakt een link naar het werk van Patricia Jennings, Ph.D., over de meerwaarde van mindfulnessstrategieën voor leraren. Mindfulness voor leraren en schoolklimaat is geïnspireerd op het boek The Mindful Teacher’s Handbook van Kamalagita Hughes

In De stadsleerkracht onder druk, burn-out en mindfulness wordt de meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness voor leerkrachten besproken met verwijzing naar het grootschalige Myriad-onderzoek. Ook een Vlaams onderzoek bij leerkachten toont aan dat meditatie impact kan hebben op het mentaal welzijn van leraren.

Yoga, meditatie, mindfulness en professionele identiteit bij startende leerkrachten bespreekt een kleinschalig onderzoek. In het onderzoeksoverzicht Overzicht onderzoek over yoga, meditatie en mindfulness op school wordt ook de link naar het welzijn van leerkrachten gemaakt.

“Vlaams onderwijs blijft een kwaliteitsbaken in onze hoofdstad”

In dit blogbericht leg ik de focus op het thema onderwijs in het Brusselhoofdstuk van het Vlaams Regeerakkoord (hoofdstuk 21).

Over Brusselse scholen en brede school…

“We willen Brusselse kinderen en hun ouders zo vroeg mogelijk in contact brengen met de Nederlandse taal en Vlaamse cultuur, en er vervolgens voor zorgen dat ze hun schoolloopbaan zo veel mogelijk in het Nederlands afleggen. We maken van onze scholen in Brussel ankerpunten van de Vlaamse Gemeenschap door hun deuren ook te openen voor Nederlandstalige verenigingen en sportclubs en blijven inzetten op het lokale concept ‘brede school’.” – p. 193

“Het Vlaamse onderwijs in Brussel is en blijft een succesverhaal: veel Brusselse ouders kiezen voor een Nederlandstalige school vanuit het besef dat kennis van het Nederlands een grote troef is voor de toekomstkansen van hun kinderen.” – p. 194

Over Nederlands (en meertaligheid)…

“We willen sterk onderwijs voor íéder kind. Bij uitstek in een meertalige stad als Brussel moet de focus daarom meer dan ooit op het Nederlands liggen. Het Nederlands is het vak dat alle andere vakken mogelijk maakt, kansen geeft en ons allemaal verbindt. Als leerlingen voldoende Nederlands kennen, kunnen leerkrachten zich meer focussen op hun kerntaak én pikken leerlingen meer op van de lessen. Nederlands is de enige taal op school, zowel binnen als buiten de klas. Het is de taal die alle kinderen in ons onderwijs verbindt.” – p. 194

Over het Onderwijscentrum Brussel…

“Samen met de Vlaamse Gemeenschapscommissie en het Onderwijscentrum Brussel (OCB) trekken we volop de kaart van het Nederlands. Daarbij maken we werk van taalcursussen, taalbaden en zomerscholen. Leerpunt ondersteunt het OCB en lerarenteams om meer op basis van praktijkonderzoek te werken.” – p. 194

Inschrijvingsbeleid in onderwijs…

“We houden vast aan het bestaande systeem met een voorrangsregel voor Nederlandstaligen.” – p. 194

“Daarnaast staan we open voor eenieder die bewust kiest voor de Vlaamse Gemeenschap en Nederlands wil leren. Daarom verwachten we van anderstalige ouders die hun kinderen inschrijven in het Nederlandstalige onderwijs dat ze zich engageren om, niet het minst in het belang van hun kinderen, zelf ook Nederlands te leren.” – p. 194

En verder…

“We zetten de inspanningen voor onderwijsinfrastructuur in Brussel onverminderd voort op basis van de resultaten van de nieuwe capaciteitsmonitor.” – p. 194

Lees het volledige Vlaamse Regeerakkoord hier.

Denk groot, begin klein!

…eerder toevallig zijn we tijdens de coronaperiode bij het Onderwijscentrum Brussel gestart met jaarslogans die de basishouding van onze medewerkers kunnen ondersteunen. Achter elk van deze slogans gaat heel wat betekenis schuil, die alleen door de onderwijsondersteuners van OCB ten volle kan begrepen worden. De slogans gaan “leven” bij de medewerkers en hebben impact op gedrag en attitude.

Voor het huidige schooljaar is de slogan «Denk groot, begin klein!» en zo bouwen we verder op de slogan van vorig schooljaar: «Je hoeft niet de hele trap te zien om de eerste stap te zetten».

«Denk groot, begin klein!» sluit nauw aan bij onze visie op begeleiding (oa intensieve begeleiding, micro-innovaties, agile-aanpak, lange termijn visie) en speelt ook in op de actuele onderwijscontext waarbij het – meer dan ooit – belangrijk is om kleine successen te zien en te benoemen.

De eigen medewerkers beschreven het als volgt “Door groot te denken, houden we altijd onze ambitieuze doelen voor ogen: een succesvolle leer- en schoolloopbaan voor élke Brusselse leerling. Tegelijkertijd beginnen we klein, door elke dag concrete, kleine stappen te zetten. Altijd met respect voor onze teams en hun context. Elk moment telt. Of het nu een motiverend feedbackgesprek is, een schouderklopje voor een leerkracht, een moment van co-teaching, een kleine doorbraak of gewoon een fijne pauze in de leraarskamer – alles draagt bij.​ Kortom, door klein te beginnen en elk moment te waarderen, zetten we elke dag een stap vooruit, met onze grote ambities altijd in gedachten.”

Deze slogans zijn maar een klein element, een detail in onze interne werking, maar de kracht zit hem in de eenvoud.

Meer over de begeleiding van het Onderwijscentrum Brussel op deze blog:

Afbeelding van NoName_13 via Pixabay