Sociale en emotionele vaardigheden ondersteunen effectief leren (EEF)

De Scholierenkoepel roept 2024 uit tot « Een jaar vol Welbevinden ». Mentaal welzijn kwam in hun scholierenbevraging (2023) naar voren als een belangrijk thema voor onderwijs (zie ook: jaarplan van de scholierenkoepel om aan welbevinden te werken).

In 2021 stelde Education Endowment Foundation (EEF) een begeleidingsrapport op om scholen te ondersteunen bij de aanpak van de sociaal-emotionele ontwikkeling van hun leerlingen. Het rapport is gebaseerd op recent onderzoek en input van experten.

Sociaal en emotioneel leren (SEL) gaat oa over emoties leren begrijpen en beheersen, empathie tonen voor anderen, positieve relaties opbouwen, mentale gezondheid, veerkracht,… EEF hanteert de internationaal erkende definitie van SEL, die bestaat uit 5 kerncompetenties: zelfbewustzijn (self-awareness), zelfmanagement (self-management); sociaal bewustzijn (social awareness), relationele vaardigheden (relationship skills) en verantwoord keuzes maken (responsible decision making).

Heel wat onderzoek toont aan dat de ontwikkeling van sociale en emotionele vaardigheden op jonge leeftijd een positieve impact heeft op het latere leven. Wanneer SEL goed wordt geïmplementeerd, kan het positieve gevolgen hebben op oa fysieke en mentale gezondheid; sociale en emotionele vaardigheden; motivatie en academische prestaties; attitudes, gedrag en relaties met leeftijdsgenoten; emotionele stress; pesten en gedragsproblemen;… Kinderen krijgen via SEL de nodige tools om om te gaan met uitdagingen die het leven, leren en welzijn verstoren.

Inspanningen om SEL-vaardigheden te ontwikkelen zijn extra belangrijk voor kinderen uit kansarme milieus, die op alle leeftijden gemiddeld zwakkere SEL-vaardigheden hebben dan hun welvarende leeftijdsgenoten.

Bovendien heeft het werken rond SEL-vaardigheden ook een positieve impact op de leerkrachten, oa klasklimaat, stress, werktevredenheid, relaties, zelfvertrouwen,…

De toolkit van EEF bestaat uit 6 pijlers:

Bij de eerste pijler ‘Teach SEL skills explicitly’ worden de 5 kerncompetenties voor sociaal en emotioneel leren verder gedefinieerd. Concrete voorbeelden tonen hoe je aan deze kerncompetenties kan werken op school en in de klas.

bv. zelfmanagement of zelfregulering is het vermogen om emoties, gedachten en gedrag te begrijpen en te reguleren (zoals omgaan met frustratie, angst of opwinding; kalmeren na iets spannends of verontrustends; kunnen focussen op een taak; impulscontrole). Je kan dit oefenen in de klas door kinderen bijvoorbeeld een strategie aan te leren om met sterke emoties om te gaan (tellen tot tien, weglopen, iemand vertellen hoe je je voelt en waarom, iemand om hulp vragen, mindful ademhalen,…).

De tweede pijler ‘Integrate and model SEL skills through everyday teaching’ gaat over de toepassing en implementatie van de ontwikkelde vaardigheid (in verschillende leergebieden, in het dagelijks leven én vóór er grote problemen zijn).

Pijler drie ‘Plan carefully for adopting a SEL programme’ stimuleert om met het volledige team doordacht te kiezen voor een bepaalde aanpak of methode (lesmateriaal). Je vindt in dit deel ook een checklist om dit proces te ondersteunen. Pijler vier ‘Use a SAFE curriculum: Sequential, Active, Focused en Explicit’ benadrukt de principes die belangrijk zijn bij de implementatie van een SEL curriculum.

Pijler vijf ‘Reinforce SEL skills through whole-school ethos and activities’ legt het accent op de integratie in de schoolwerking en de laatste pijler ‘ Plan, Support, and monitor SEL implementation’ geeft het belang aan van een planmatige aanpak met aandacht voor ondersteuning en evaluatie.

Je kan het rapport/de toolbox hier downloaden.

eef_social_and_emotional_learningDownload

Lou Reed en zijn meditatie album

Hudson River Wind Meditations (2007) is het twintigste en laatste album van Lou Reed. Het album is een verzameling meditatieve muziek om lichaam en geest te ontspannen. De omslagfoto is ook van Reed.

Reed beoefende yoga, meditatie en tai chi. Eind jaren ‘70 begon hij met tai chi om van zijn drankprobleem af te komen en zijn lichaam te versterken. Het was logisch dat zijn twee passies (muziek en meditatie) zich op een bepaald moment met elkaar zouden verbinden. In 2007 deelde hij zijn meditatieve muziek, die hij aanvankelijk maakte voor persoonlijk gebruik, met zijn fans via het album Hudson River Wind Meditations. «De geluiden trokken je onmiddellijk mee in een innerlijke stroom van bewustzijn. Er gebeurde iets met de muziek, maar tegelijkertijd gebeurde er iets in jezelf. Toen Lou begon te bewegen met de yogahoudingen en zijn ademhaling begon te verdiepen, bewogen de geluiden van Hudson River Wind Meditations met hem mee. » (Eddie Stern, yogaleraar van Lou Reed).

I first composed this music…to play in the background of life—to replace the everyday cacophony with new and ordered sounds of an unpredictable nature.

Introduction in The album’s original release

Luister hier naar dit album.

Lees ook:

Aan de slag met de nieuwe personeelssituatie in het Brussels onderwijs

De personeelssituatie in het Brussels onderwijs is vandaag anders dan enkele jaren geleden:

  • onvolledige bezetting: de meeste scholen kunnen niet alle plaatsen volwaardig invullen, sommige vakken kunnen niet doorheen het volledig schooljaar aangeboden worden,…;
  • diverse profielen: naast opgeleide leerkrachten staan ook heel wat andere profielen voor de klas, wordt er samengewerkt met partners en/of vrijwilligers, zijn er veel leraren met weinig ervaring,…;
  • verloop: personeelsleden komen en gaan, teams zijn weinig stabiel, directies maken andere keuzes,…;
  • nood aan werkbaar werk: er zijn hoge verwachtingen op het vlak van (1) werkplezier, (2) een goed evenwicht tussen werk en privé, (3) voldoende professionaliseringsmogelijkheden én (4) een aanvaardbare werkstress.

Deze situatie zal de komende jaren niet ingrijpend veranderen. Daarom is het belangrijk deze realiteit te erkennen en ermee aan de slag te gaan. Andy Hargreaves citeert hierover in zijn boek Leadership from the middle, the beating heart of educational transformation (2023) Ryan Holiday: “The obstacle is the way”!

De vele ad hoc maatregelen en experimenten van de voorbije jaren, kunnen ons inspireren en helpen om werk te maken van een duurzame schooltransformatie. Zo’n transformatie gaat met de gewijzigde personeelssituatie en de ‘obstakels’ aan de slag om toch onderwijskwaliteit te bieden. Verschillende maatregelen die in het rapport van de Commissie van Wijzen staan beschreven, zouden kunnen helpen om dergelijke transformaties door te voeren. Scholen en directies moeten vooral ook de mogelijkheid krijgen om zich hierin te laten ondersteunen.

We zien dat verschillende Brusselse scholen de stap zetten om vanuit ad hoc maatregelen door te groeien naar een meer duurzame transformatie. De ondersteuners van het Onderwijscentrum Brussel, de Brusselse schoolbesturen en pedagogische begeleiders proberen de scholen hierin te begeleiden.

Laat je bij zo’n transformatieproces inspireren door…

Breathe for change, voor leerkrachten

« Breathe For Change » ontwikkelt expertise, materialen en programma’s over yoga, mindfulness en sociaal emotioneel leren in onderwijs. Hier kan je hun toolkits voor in de klas downloaden (ENG).

Welzijn van leerkrachten is een belangrijke pijler in hun werking en deze nieuwe toolkit Breathe for Educator Wellness (januari 2024, ENG) verzamelt 15 activiteiten om hieraan te werken. Het welzijn van leerkrachten omvat verschillende aspecten zoals het beheersen van de werkdruk, omgaan met stress, lichamelijke gezondheid en het bevorderen van een goed evenwicht tussen werk en privéleven. Uit het proefschrift van Dr. Ilana Nankin bleek een verband tussen het welzijn van leraren en effectief lesgeven.

« Having a strong sense of wellbeing leads to educators being happier, more engaged, and having increased levels of empathy and appreciation (O’Brien & Guiney). They are also better equipped to manage the challenges of the teaching profession, including classroom management, student diversity, and the ever-changing educational landscape. »

Je kan de toolkit Breathe for Educator Wellness hier downloaden. Je vindt er yoga-, meditatie- en mindfulnessoefeningen, werkvormen om met collega-leerkrachten uit te wisselen en adviezen om aandacht te hebben voor zelfbewustzijn, relationele vaardigheden, zelfvertrouwen, focus,…

Vreemdetaalverwerving bij meertalige kinderen (onderzoek)

In het laatste nummer van Levende Talen Tijdschrift (jg. 24, nr. 4, december 2023), staat een verslag van het onderzoek van Stuij en Pinget over factoren die de Engelse taalvaardigheid van leerlingen in het tweetalig primair onderwijs beïnvloeden (361 leerlingen in 6 tweetalige scholen van het primair onderwijs; in deze tweetalige scholen wordt 20 tot 50% van de onderwijstijd aangeboden in het Engels).

“Het spreken van meerdere talen lijkt het verwervingsproces van een vreemde taal op school te faciliteren in plaats van te belemmeren.”

Enkele belangrijke elementen uit de conclusies:

  • “Zowel leerlingen die meertalig zijn opgegroeid met het Engels, als leerlingen die meertalig zijn opgegroeid met een andere taal dan het Engels, behalen hogere scores voor de Engelse taalvaardigheden dan ééntalige leerlingen.”
  • “Er blijkt geen samenhang te zijn tussen de leerprestaties en het geslacht van de leerlingen.”
  • “De ervaring van de leerkracht met onderwijzen in het Engels lijkt significant samen te hangen met de resultaten voor alle vier de Engelse taalvaardigheden.” (let op: aantal deelnemende leraren is te klein om hierover onderbouwde uitspraken te doen)
  • “De one teacher, one language strategie (OTOL) levert significant hogere scores op voor de lees- en spreekvaardigheid dan wanneer de one situation, one language strategie (OSOL) wordt gehanteerd.”

De onderzoekers verwijzen verder ook naar andere belangrijke elementen die verder onderzocht zouden moeten worden: belang van onderwijstijd, kwaliteit van het taalaanbod, didactische kwaliteiten van de leerkracht, intelligentie, sociaal-economische status,… 

Het artikel is raadpleegbaar in de Onderwijsbibliotheek van het Onderwijscentrum Brussel.

Perspectieven beïnvloeden taalpraktijken

Het onderzoek “Perspectiefwisseling in het omgaan met meertaligheid” (Kohnstamminstituut, 2023), had als doel om perspectieven (en perspectiefwisselingen) te onderzoeken in hoe ouders (24 interviews) en professionals (11 interviews) praten over taalverwerving en meertaligheid. Perspectieven beïnvloeden immers het omgaan met taal en meertaligheid van zowel professionals als ouders.

De onderzoekers zien “in de perspectieven van zowel ouders als professionals aanwijzingen voor eentalige ideologieën met een focus op het Nederlands. Hierbij wordt het leren of behouden van een thuistaal als een mogelijk probleem gezien.” Ze zien echter ook “aanwijzingen voor meertalige ideologieën, met een waardering voor de meerwaarde van thuistalen en een waardering van culturele verschillen.”

Deze verschillende perspectieven beïnvloeden de taalpraktijken, die op hun beurt invloed uitoefenen op de ontwikkeling van basisvaardigheden en betrokkenheid van het meertalige gezin in de samenleving. Daarom is het belangrijk dat er blijvend gewerkt wordt aan:

  • het verspreiden van kennis over meertaligheid en taalverwerving;
  • het opbouwen van vaardigheden in het omgaan met meertaligheid;
  • het bespreekbaar maken van overtuigingen en opvattingen mbt omgaan met meertaligheid.

Het rapport verzamelt ook tal van praktische en meer kennisgerichte informatiebronnen voor ouders en professionals over taal en meertaligheid.

Je kan het volledige onderzoeksrapport hier downloaden. Vanaf p. 60 – 71, vind je het bronnenoverzicht over meertaligheid en taalontwikkeling dat kan helpen om het gesprek met ouders en professionals over meertaligheid aan te gaan (met oa ook de vermelding van Brussel Vol Taal van het Onderwijscentrum Brussel).

‘Optimaal gebruik maken van je aandacht’

In dit blogbericht deel ik een podcast van ‘Ten Percent Happier’ met neurowetenschapper en professor psychologie Dr. Amishi Jha. Jha is ook de auteur van het boek, Peak Mind (staat in mijn top 5 van non-fictie boeken, lees er hier meer over: De interne en externe strijd voor onze aandacht).

In de podcast komen oa volgende thema’s aan bod: wat is een peak mind, metacognitie en metabewustzijn, mindfulness en meditatie, monotasking versus multitasking, aandachtscrisis en aandacht trainen, omgaan met stress, focus en controle,…

Haar metaforen zijn verhelderend om de werking en het belang van aandacht beter te begrijpen (oa zaklamp- en schijnwerpermetafoor). De inzichten zijn ook interessant voor onderwijs, leraren én leren.

‘Kansrijk opgroeien’ betekent samenwerken

In het laatste nummer van Kleuters & Ik (nr.4, 2023) staat een opiniestuk van Bruno Vanobbergen (administrateur-generaal van het Agentschap Opgroeien en voormalig kinderrechtencommissaris) over kansrijk opgroeien: “Net zoals alle rechten van kinderen aan elkaar vastgeknoopt worden, moeten ook alle beleidsdomeinen zich samen achter het recht op kansrijk opgroeien van alle kinderen scharen.”

Vanobbergen houdt een pleidooi om in te zetten op kwaliteitsvolle transities (zie concept educare op deze blog) en te groeien naar geïntegreerde samenwerking (zie concept transformationele samenwerking op deze blog). Een verregaande samenwerking en afstemming tussen de verschillende beleidsdomeinen is nodig om een optimale omgeving te creëren met maximale ontwikkelingskansen voor alle kinderen.

Hij benadrukt dat het uitbouwen van zo’n kansrijke omgeving tijd, opvolging én begeleiding vraagt. We kunnen ons hierbij laten inspireren door een aantal mooie praktijken in Vlaanderen en Brussel…

De VGC in Brussel steunt met de entiteit Gezin en de entiteit Onderwijscentrum Brussel ten volle de ambitie beschreven in dit opiniestuk.

Je kan het tijdschrift ‘Kleuters & Ik’ raadplegen in de onderwijsbibliotheek van het Onderwijscentrum Brussel.

‘Mijn rapport is helemaal niet zo slecht!’ en ‘Waarvoor dient nu de oorlog?’ – Anne Frank

Je kan ‘Het Achterhuis’ van Anne Frank vanuit verschillende invalshoeken lezen, waaronder ook onderwijs aan tieners. In haar verhaal zijn er heel wat directe en indirecte linken naar leren en studeren, motivatie en betrokkenheid, onderwijs en school.

Ik beperk me tot één citaat over onderwijs… om over na te denken bij het begin van dit nieuwe jaar:

Mijn rapport is helemaal niet zo slecht, ik heb één onvoldoende, een vijf voor algebra, twee zessen, verder allemaal zevens en twee achten. Thuis waren ze wel blij, maar mijn ouders zijn in cijferaangelegenheden heel anders dan andere ouders. Ze trekken zich nooit iets van goede of slechte rapporten aan en letten er alleen op of ik gezond ben, niet te brutaal en pret heb; als die dingen in orde zijn, komt al het andere wel vanzelf.

Anne Frank, 5 juli 1942

***

Maar ik las vorige week het dagboek van Anne Frank niet vanuit een onderwijsbril, maar omwille van de recente oorlogen in Oekraïne en het midden-oosten, en de vele conflicten in de wereld waar zoveel kinderen het slachtoffer van zijn. Ik deelde deze confronterende citatenreeks op sociale media:

@pietvervaecke

Ik wil mijn blogbericht op 1 januari 2024 eindigen met de woorden van Catherine Russell (Unicef):

I believe that children are the stars shining through in the night sky, and that they are our best hope for creating a better and more peaceful world. Let us be better and do more for them in 2024 and beyond. A better world for children IS possible.

Anne Frank, Joods Museum Berlijn, juli 2024

Urban Education 2023, top 10!

In dit bericht blik ik even terug op mijn meest gelezen blogberichten in 2023.  Net als vorig jaar worden mijn berichten over yoga, meditatie, mindfulness veel gelezen. Blijvers zijn ook klasmanagement en de “warm demander” leerkracht.

  1. Meditatie op school en in de klas? (1) (2021): “Meditatie op school en in de klas” (1) maakt deel uit van een mini-reeks over yoga op school en in de klas met concrete vertalingen naar de klaspraktijk.
  2. Meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness op school! (2021): In dit bericht wordt op basis van onderzoek de meerwaarde van yoga, meditatie en mindfulness op school beschreven (+ de vertaling naar de praktijk).
  3. Impact van onderwijsondersteuning in kaart brengen (EDBI) (2023): Een instrument om effectiviteit van onderwijsondersteuning in kaart te brengen.
  4. Onderwijs in Brussel is… “worstelen” met klasmanagement! (2019): Enkele basisinzichten over klasmanagement in een grootstedelijke context.
  5. De “warm demander”-leerkracht… (2020): Over een warme leerkrachtenstijl én een veeleisende aanpak.
  6. Het Kinderrechtenverdrag (meer dan een leestip) (2021): Bericht uit de COVID-periode, dit jaar aangevuld met “kinderen en oorlog”.
  7. De grootstedelijke context (2019): Deel 1 van een 7-delige reeks over Urban Education (ook in het Frans en het Engels)
  8. Omgaan met het leerkrachtentekort in Brussel, vandaag en morgen (2023): Over inspelen op urgente noden en de lange termijn aanpak.
  9. Het verhaal van onderwijsbegeleiding in Brussel vanaf 1989 (longread) (2023): De geschiedenis van onderwijsbegeleiding in Brussel van 1989 tot…
  10. De stadsleerkracht onder druk, burn-out en mindfulness. (2023): Onderzoek over de verhoogde druk bij leerkrachten.

Je weg vinden op mijn blog…

De LEESWIJZER Urban Education is een leidraad om de verschillende aspecten van Urban Education te verkennen. Via de LEESWIJZER yoga, meditatie en mindfulness op school en in de klas vind je makkelijk je weg in de berichten over dit thema. De LEESWIJZER debatten in de Raad van de VGC biedt een overzicht van belangrijke onderwijsthema’s die in de Raad werden besproken. Via LEESTIPS krijg je een overzicht van boeken die op deze site worden besproken.

Vergelijk met…

Dank voor je interesse! Fijn eindejaar.