Brusselse scholieren en het leerkrachtentekort

Om op langere termijn een oplossing te creëren voor het leerkrachtenverloop en tekort in Brussel, is het belangrijk om Brusselse scholieren warm te maken voor deze mooie job! Bovendien zullen Brusselse scholieren zorgen voor meer diverse lerarenkamers. Uit onderzoek van oa Dr. Martin Haberman blijkt dat effectieve en blijvende leerkrachten in een grootstedelijke context vaak zelf onderwijs gevolgd hebben in een grootstedelijke omgeving en ook zelf tot een minderheidsgroep behoren. Onze Brusselse scholieren voldoen aan deze kenmerken.

Hieronder twee projecten gericht op Brusselse scholieren…

JOBX CAPITAL

Met JOBX wil Capital via trendy technologieën (bv. virtual reality, hologrammen,…) jongeren in contact brengen met tal van beroepen en sectoren. Zo ontdekken jongeren spelenderwijs en op een laagdrempelige manier een palet aan studiemogelijkheden en kansen op de arbeidsmarkt. VGC, Onderwijscentrum Brussel en Teach for Belgium hebben samen met Capital ook het leerkrachtenberoep geïntegreerd in JOBX. Via een cinema-ervaring maken jongeren op een inspirerende manier kennis met de verschillende jobmogelijkheden binnen onderwijs. Op de website van JOBX vind je alle concrete informatie.

JOBX

TALENT FOR TEACHING

Met het project Talent for Teaching van VGC en het Onderwijscentrum Brussel ism de Koning Boudewijnstichting, kunnen leerlingen uit de derde graad secundair proeven van de job als leerkracht. Ze gaan bijvoorbeeld als co-teacher aan de slag in een lagere school. Ze worden hierbij begeleid en ontvangen ook een vergoeding voor hun inspanningen. Er zijn een draaiboek en ondersteunende instrumenten en materialen voor handen om dit project op school uit te rollen. Meer informatie vind je op de website van het Onderwijscentrum Brussel.

Talent for Teaching

OCB-onderwijsdag 2022

Lees hier een kort verslag van de dag op de website van Onderwijscentrum Brussel (OCB).

Het was door corona 3 jaar geleden dat ik nog eens de kans kreeg om een lezing te houden voor de directies van het Nederlandstalig onderwijs in Brussel. Op 22 juni 2022 nodigden we directies, onderwijsbegeleiders en bredeschoolcoördinatoren uit in Les Ateliers des Tanneurs met een verhaal over:

  1. Urban Education en het leerkrachtentekort
  2. Nieuwe accenten in de werking van het OCB

URBAN EDUCATION en het leerkrachtentekort in Brussel

Urban Education of onderwijs op maat van de grootstedelijke context, is een verhaal van kansen (meertaligheid, diversiteit, breed leren,…), maar ook een verhaal van uitdagingen (armoede, stress, leerkrachtentekort en verloop,…).

De centrale vraag in dit eerste deel was: “Kunnen we het leerkrachtentekort in Brussel oplossen?”

JA

Er worden vanuit verschillende hoeken oplossingen en antwoorden geformuleerd: het Vlaamse onderwijsbeleid, de koepels, de oppositie, schoolbesturen, proeftuinen,… Ook vanuit VGC/OCB worden initiatieven genomen voor verschillende doelgroepen. Hieronder enkele voorbeelden:

  • SCHOLIEREN
    • leerkracht worden in Brussel op de interactieve job- en studiekeuzebeurs JOBX van Capital (meer info);
    • proeven van het leerkrachtenberoep via Talent for Teaching van OCB (meer info);
  • STUDENTEN
    • Brussel leren kennen als onderwijsstad via het Stadsspel Urban Education (meer info);
  • ZIJ-INSTROMERS
    • informeren via infobeurzen ‘Word leerkracht in Brussel’ (meer info);
    • projecten ontwikkelen met Teach for Brussels en Baobab;
  • LEERKRACHTEN
    • ondersteunen zodat ze zich voldoende sterk voelen om in een Brusselse klas aan de slag te gaan;
    • verwennen, met elkaar verbinden en waarderen zodat we een sterke Brusselse onderwijscommunity kunnen creëren.
NEEN

Hoe waardevol al deze initiatieven ook zijn, ze zijn onvoldoende om het probleem in Brussel op te lossen. Dit blijkt ook uit de cijfers waarover we beschikken. De druk op de Brusselse schoolteams (leerkrachten én directies!) blijft toenemen en ons onderwijs voldoet steeds minder aan de voorwaarden van werkbaar werk (werk waar leerkrachten voldoende werkplezier uit kunnen halen, waar ze een evenwicht vinden tussen werk en privé, waar ze groei- en ontwikkelingskansen krijgen en waar er een aanvaardbaar stressniveau is).

MISSCHIEN

En toch… we hebben geen controle over wat er vandaag in ons Brussels onderwijs gebeurt, maar we kunnen wel bepalen hoe we erop reageren. Dit betekent dat we anders moeten gaan kijken naar deze realiteit en met andere oplossingen zullen moeten komen. Enkele voorbeelden uit Brusselse scholen:

  • leerlingen anders groeperen
  • leerkrachten organiseren in samenwerkende teams
  • inzetten op zij-instromers
  • scholen netoverschrijdend verbinden en laten samenwerken
  • schooloverstijgende plekken organiseren met partners en werkgevers waar groepen leerlingen specifieke competenties kunnen ontwikkelen
  • onderscheid maken tussen inhoudelijke taken en ondersteunende taken en hier andere profielen voor aanstellen
  • opleiding onderwijsassistent opstarten
  • structureel gebruik maken van de schoolomgeving
  • kortere lesdagen organiseren met partneraanbod (Brede School)
  • …

We zullen BXL ZKT LKR heropstarten om dit soort initiatieven verder te ontwikkelen.

Nieuwe accenten in de werking van het OCB

In het tweede deel van mijn uiteenzetting gaf ik een overzicht van de werking van OCB met oa

  • de ondersteuning (meer info);
  • de vormingen (meer info);
  • én een aantal specifieke initiatieven, zoals het Inleef- en leertraject stadsleerkracht, de Talentboost, de websites Communiceren met Ouders en Brussel vol Taal, GeneratieBXL, het aanbod Lego Education,…

Ik eindigde met een leestip voor alle Brusselse onderwijsprofessionals: het nieuwe boek van Kris Van den Branden How to teach an additional language? (2022).

Yoga, meditatie en mindfulness op school in de praktijk

(laatste aanpassing mei 2024)

In een aantal blogberichten vermeldde ik de voorbije jaren verschillende bronnen om met yoga, meditatie en mindfulness op school aan de slag te gaan. In onderstaand bericht bundelde ik een selectie hieruit.

Dit is geen pleidooi om een vak yoga, meditatie of mindfulness in het curriculum op te nemen, maar wel om in de dagelijkse klas- en schoolpraktijk aandacht te hebben voor fysiek én mentaal welzijn, aandacht en concentratie, veerkracht en verbinding. Yoga, meditatie en mindfulness kunnen een middel zijn om hieraan tegemoet te komen (zie ook rapport Brinckman, oktober 2021).

Publicaties over de implementatie van yoga, meditatie en mindfulness op school

Lesmaterialen

  • Het materiaal “Stop de tijd en kom tot rust“ (Averbode, 2015) reikt ideeën aan om rustmomenten te integreren in de lessen (mindfulness, braingym en kinderyoga).
  • Op Klascement vind je ook een 60-tal lesmaterialen (via de zoekterm ‘yoga’ – 2022), met oa bewegingstussendoortjes, yogalesjes, meditatie- en mindfulnessoefeningen, relexatiespelletjes,…

Praktijkboeken

  • Het boek “Hoe is jouw weertje?” (2022) van Katrien Goossens, Isabelle Goris en Hanne Vanmierlo, is een praktijkboek over omgaan met emoties in de klas (basisonderwijs), geïnspireerd door mindfulness.
  • In “Spelen in Stilte, mindfulness in de klas” (2017) brengt leerkracht Irma Smegen achtergrondinformatie én 52 uitgewerkte mindfulnessoefeningen voor in de klas.
  • Susan Bögels, pyschotherapeut en professor aan de Universiteit van Amsterdam, publiceerde verschillende praktische boeken over yoga en mindfulness met kinderen en jongeren. Haar meest recente boek is het “Giga-chille yogaboek” (2022).
  • Psychotherapeut Christopher Willard geeft les aan de Harvard Medical School en schreef meer dan 20 boeken over mindfulness bij kinderen en tieners, waaronder “Alphabreaths” (2019) of “Train your Mind like a Ninja” (2021).
  • Neuroloog Steven Laureys en psychologe Vanessa Charland schreven het prentenboek “Zacht” no-nonsense meditatieboek voor kinderen (2021). Een uitgebreide Franstalige versie vind je hier: Meditatie, ook voor kinderen (leestip).
  • Malika Chopra (dochter van), schreef onder andere het boek Just Breathe om met kinderen en tieners aan de slag te gaan met meditatie (2018) en Buddha and the Rose, een verhaal over aandacht, verwondering, mindfulness en welzijn (2022).
  • Sonjoria Sydnor schreef het inspirerende boekje Our family’s doing yoga en richtte ook de Black/Brown Kids Do Yoga Club op (2020).
  • Happy, a beginner’s book of mindfulness van Nicola Edwards en Katie Hickey is een prentenboek om met kinderen op weg te gaan op het pad van mindfulness (2020).
  • Nynke Bos ontwikkelde een aantal ondersteunende materialen voor yoga, meditatie en mindfulness bij kinderen: oa de boeken Yo-ga je mee? en Yo-ga mee de wereld rond!

Websites met verzameling van verschillende tools en materialen

Linken naar lesfiches op deze site

1. Meditatieoefeningen

  • Meditaties 1 (3 eenvoudige meditaties voor in de klas: knikkermeditatie, eetmeditatie, ademhalingsmeditatie)
  • Metta-meditatie (kan kinderen en jongeren helpen om hun aandacht te richten en meer verbindend in het leven te staan)

2. Mindfulnessoefeningen

  • Mindfulness 1 (3 mindfulness oefeningen voor in de klas: stilzitten als een kikker, de beginnersblik, de keientoren + link naar meer dan 80 andere oefeningen)

3. Ademhalingsoefeningen

  • Pranayama 1 (4 ademhalingsoefeningen voor in de klas: zoemende bij, oceaan, wisselende neus, blaasbalg)

4. Yogahoudingen aanleren

5. Yogatussendoortjes

  • Transities tijdens de schooldag: aandacht hebben voor transities, kan voor leerlingen een belangrijk verschil maken op het vlak van betrokkenheid, welbevinden, aandacht en concentratie

Lees meer…

Photo by Yan Krukov (via Pexels)

Actualiteitsdebat over het leerkrachtentekort in Brussel (Raad VGC, 10 juni 2022)

In het antwoord van minister Gatz op de vele vragen van de raadsleden, hoor ik volgende rode draad: “De oplossingen liggen nu eenmaal niet binnen handbereik, maar dat moet ons niet tegenhouden om ze toch te zoeken.”

Verder schetst hij de vele acties die de VGC genomen heeft vanuit haar mogelijkheden en bevoegdheden om leerkrachten aan te trekken, op te leiden én in Brussel te houden. Hij kondigt ook aan dat hij “met de onderwijskoepels wil samenzitten om te praten over personeelsbeleid, werkbaar werk en over vernieuwende en creatieve oplossingen“.

De minister besluit zijn antwoord met een focus op de actieve leerkrachten, die vandaag ook de nodige steun verdienen: “We onderscheiden 3 elementen rond motivatie: de mate waarin je als leerkracht over autonomie beschikt om je opdracht kwaliteitsvol in te vullen, de mate waarin je je verbonden voelt met de school en de leerlingen en tenslotte de mate waarin je je competent voelt om je opdracht succesvol op te nemen. Met de ondersteuning van het OCB willen we doen wat we kunnen rond deze zaken”.

Je kan hier het volledige verslag lezen vanaf pagina 9.

De tweetalige lerarenopleiding van Brussel in PROF en bezoek van de Raad van de VGC

In het onderwijstijdschrift ‘PROF’ (Klasse van onze collega’s van de Franse Gemeenschap), staat in het nummer juni/juli/augustus 2022 een artikel over de Brusselse tweetalige lerarenopleiding… in twee talen!

En… op woensdag 18 mei 2022 ging de Commissie voor Onderwijs en Scholenbouw (Raad van de VGC) op studiebezoek naar de tweetalige lerarenopleiding in de Erasmushogeschool Brussel
(EhB) en de Haute École Francisco Ferrer (HEFF).

In het verslag van dit bezoek krijg je een overzicht van de werking, de evolutie en de resultaten van de tweetalige lerarenopleiding. Er komen ook enkele studenten aan het woord:

  • Ze vinden het een pluspunt om de Franse taal goed te beheersen, zeker als ze kunnen lesgeven in het Brussels Nederlandstalig onderwijs. (NL-talige studenten)
  • Alle studenten benadrukken dat de opleiding zwaar is, zeker met de extra lessen Nederlands naast hun gewoon lessenpakket. Maar niemand van hen heeft op dit moment spijt van zijn keuze. (FR-talige studenten)
  • Dat een centrum als het Onderwijscentrum Brussel niet bestaat binnen de Franse Gemeenschap vinden de studenten een groot gemis. Ze kennen het OCB goed en gaan er vaak heen om de nodige informatie en documentatie op te zoeken. (FR-talige studenten)

Je kan het verslag van het studiebezoek hier lezen.

Bijna alles wat je moet weten over psychologie (leestip)

‘Bijna alles wat je moeten weten over psychologie van kinderen en jongeren’ (2021) van De Bruyckere, Hulshof en Missinne doet wat het moet doen: een actueel en toegankelijk overzicht geven van inzichten uit de psychologie die belangrijk zijn bij de ontwikkeling en het leren van kinderen en jongeren. De auteurs reiken op die manier heel wat handvatten aan die bruikbaar zijn bij opvoeding en onderwijs.

Het boek gaat over IK (de ontwikkeling van het individu), de ANDEREN (ontwikkeling in interactie), LEREN (van ondersteunen van de ontwikkeling naar leren) en HANDELEN (over gedrag). Vanuit recente inzichten worden kaders en concepten aangeboden, én daar waar nodig ook ontkracht. De auteurs ronden elk luikje af met ‘Wat betekent dit voor de praktijk?’ En hieruit haal ik 4 citaten:

  • “Een team met de neuzen in de richting van de leerlingen en samen geloven het verschil te kunnen maken is zo waardevol!”
  • “Wees je ervan bewust dat kinderen soms meer in hun mars hebben maar hier niet altijd de juiste condities of leerkansen voor krijgen.”
  • “Er is niet één perfecte opvoedingsstijl. We zijn allemaal maar mensen, als we maar opvoeden vanuit liefde, dat is de belangrijkste basis.”
  • “Herhaling is belangrijk voor leren. Of zeiden we dit al?”

Executieve functies en de zelfdetermininatietheorie komen uitgebreid aan bod met vertalingen naar de praktijk (bv. praktische voorbeelden om aan executieve functies te werken; leerkrachtgedragingen om aan motivatie te werken).

Verder werden in het boek fiches opgenomen over concrete thema’s. Enkele voorbeelden: Hoe begeleid je kinderen bij rouw? – Het belang van slaap – Hoe omgaan met de vele schermen en sociale media? – Effectieve studiemethoden – …

Ook al mis ik soms wat uitdieping (bv. taalontwikkeling en tweetaligheid), en zou ieder hoofdstuk een boek an sich kunnen worden… het heeft de verdienste dat het (bijna) alles wat leerkrachten, ouders, opvoeders moeten weten samenbrengt! Dit werk is dan ook voor onze Brusselse stadsleerkrachten een basisboek. Het biedt inzichten om onderwijs, ontwikkeling en opvoeding van onze Brusselse kinderen en jongeren beter te begrijpen en aan te pakken.

Implementing Mindfulness in Schools, an evidence-based guide (leestip)

Implementing Mindfulness in Schools, an evidence-based guide (2021) is een publicatie van The Mindfulness Initiative (UK). The Mindfulness Initiative werd in 2013 opgericht door Madeleine Bunting en Chris Cullen om Britse politici te ondersteunen bij de ontwikkeling van een parlementaire groep over Mindfulness. Ze werken oa samen met onderzoekscentra in de universiteiten van Bangor, Exeter, Oxford en Sussex.

Het boek biedt antwoord op 3 vragen: (1) Wat is mindfulness?; (2) Werkt mindfulness (bij leerkrachten en bij leerlingen)?; (3) Hoe mindfulness implementeren op scholen?

Wat is Mindfulness?

‘Implementing Mindfulness in Schools’ beschrijft mindfulness als een eigentijdse praktijk die, in combinatie met andere inzichten uit de psychologie, een aantoonbare meerwaarde heeft voor de menselijke ontwikkeling. Het bewust de aandacht richten op het hier en nu, zonder te oordelen gaat niet vanzelf, maar vraagt intensieve en volgehouden training (leerproces).

Werkt Mindfulness?

Onderstaande elementen werden verzameld uit systematische reviews en meta-analyses over de impact van mindfulness bij leerkrachten en leerlingen.

Bij leerkrachten…

Mindfulness kan het psycho-sociaal functioneren, de lichamelijke gezondheid en het welbevinden van leerkrachten verbeteren (oa zingeving, effectiviteit, zelfbewustzijn) en heeft ook een positieve impact op problemen zoals stress, angst, depressie of burnout. Die grotere effectiviteit bij leraren is gelinkt aan een betere concentratie en focus, en een betere verbinding met de leerlingen.

Bij leerlingen…

Bij leerlingen heeft mindfulness impact op het psycho-sociaal functioneren, welbevinden én de mentale gezondheid (oa positieve stemming, empathie, effectiviteit, verbondenheid, stressreductie) en beïnvloedt het ook het lichamelijk welzijn (oa bloeddruk, hartslag, cortisol waardes, betere slaap). Mindfulness heeft bovendien een positieve invloed op leren en cognitie (oa zelfregulering, executieve functies, aandacht en focus, metacognitie en cognitieve flexibiliteit).

De auteurs verklaren in hoofdstuk 5 de impact van mindfulness vanuit een neurologisch perspectief. Ze bespreken achtereenvolgens aandacht, metacognitie, emotieregulatie en zelfregulering.

Hoe mindfulness implementeren op school?

In dit deel komen een aantal gekende strategieën aan bod om veranderingen in scholen succesvol te implementeren. De auteurs baseren zich hierbij op kaders en inzichten van de Education Endowment Foundation (explore > prepare > deliver > sustain).

Enkele elementen:

  • aansluiting zoeken bij het ontwikkelingsniveau en de prioriteiten (noden) van de school;
  • gebruik maken van onderwijstaal en onderwijsdenken (onderwijsdoelen);
  • betrekken van schoolleiderschap en integreren in het schoolbeleid;
  • voorzien van middelen (financieel, tijd);
  • voorzien van opleiding en ondersteuning van de leerkrachten;
  • zorgen voor goede programma’s, voldoende achtergrondkennis, praktijkervaring,…;
  • illustreren aan de hand van goede en inspirerende praktijken en getuigenissen;
  • tijd en ruimte creëren voor evaluatie op verschillende niveaus (proces, effecten);
  • …

Dit boek biedt verder een uitgebreid literatuuroverzicht over mindfulness op school (onderzoek, websites en boeken). Je kan het boek ‘Implementing Mindfulness in Schools’ hier gratis downloaden.

Lees ook deze blogpost over Mindfulness op school en in de klas.

Langage et réussite scolaire (leestip)

“Parce que les mots sont au coeur de son métier, tout enseignant doit être conscient de leur pouvoir. Une école c’est un univers de mots.”

Nicole Wauters

Nicole Wauters, auteur van het boek Langage et réussite scolaire (2020), werkte van 2007 tot 2018 als inspectrice in het basisonderwijs in de gemeenten Schaarbeek en Evere. Daarvoor was ze 25 jaar lang actief als onderwijzeres in een Franstalige lagere school in Brussel en daarna tien jaar als pedagogisch adviseur bij het Secretariaat voor Katholiek Onderwijs (SEGEC). Ze maakt deel uit van de Raad voor Meertaligheid van minister Sven Gatz en ik heb het geluk om daar boeiende gesprekken met haar te voeren.

Haar boek over taal en leren, bestaat uit 3 grote delen:

  • de taal van de school en schooltaal (comprendre): over het belang van dagelijkse taalvaardigheid in de schoolcontext en de ontwikkeling van schooltaal (taal om te leren, taal om te denken en instructietaal).

“Les élèves doivent pouvoir développer à minima un niveau de communication familière afin de pouvoir ensuite répondre aux exigences linguistiques liées aux apprentissages scolaires.”

  • het taalprofiel van de leerlingen (diagnostiquer): over instrumenten om de taalvaardigheid van leerlingen in kaart te brengen.

“Pour repérer les compétences linguistiques ou les niveaux de langue des élèves, les enseignants sont les acteurs de première ligne. Se doter des critères pour observer ces compétences linguistiques des élèves, aide l’enseignant à identifier leurs besoins et agir en conséquence.”

  • taalgericht onderwijs (agir): over goed en krachtig taalonderwijs voor alle leerlingen met aandacht voor oa klasorganisatie en klasklimaat, samenwerkend leren en interactie, woordenschatonderwijs en schriftelijke vaardigheden,…

Dit laatste deel is uitgebreid en biedt houvast en inspiratie aan leerkrachten om taal een centrale plaats te geven in het leren van jonge kinderen. Nicole Wauters verrijkt haar boodschap met tal van praktijkvoorbeelden uit de klas- en schoolpraktijk.

Op pagina 125 brengt Nicole Wauters nog een heel belangrijke boodschap: “Prendre le temps”: Neem de tijd om doelgericht en in samenwerking met de collega’s te bouwen aan de taalvaardigheid van alle leerlingen.

In onderstaande podcast praat minister Sven Gatz met Nicole Wauters over omgaan met meertaligheid in de klas en de invloed van de kennis van een taal op het leren op school.

De toekomst is meertalig (leestip)

“Dit boek gaat in de eerste plaats over talen en over mensen. De mens toont zich in de taal die hij spreekt. Meerdere talen spreken en verstaan, maakt je wereld groter.”

Sven Gatz

In “De toekomst is meertalig, Brussel als blauwdruk” houdt Brussels minister voor de Promotie van Meertaligheid, Sven Gatz, een pleidooi voor meer talenkennis. Hij bespreekt, samen met experten en ervaringsdeskundigen, de plaats van talen in Brussel doorheen de tijd. Hij legt uit waarom meertaligheid zo belangrijk is voor de toekomst van ons land en formuleert 10 punten die een belangrijke hefboom zouden kunnen vormen naar meer-taligheid.

In deze 10 punten krijgt ook onderwijs een belangrijke plaats:

  1. Binnen de huidige regelgeving scholen meer laten doen rond meertalig onderwijs.
  2. Uitwisseling van leerkrachten en uitwisselingsprogramma’s voor leerlingen stimuleren tussen scholen van de verschillende taalgemeenschappen.
  3. Via staatshervorming een Brussels meertalig onderwijsnet creëren of via meer vrijheid in de regelgeving van de gemeenschappen meertalig onderwijs organiseren.

In de andere punten komen ook de kansen in cultuur, het bedrijfsleven, de overheid en overheidsbedrijven aan bod. Verder gaat het in het 10-puntenprogramma ook over de actualisering van de taalwetgeving en planmatige evolutie naar meertaligheid vanuit de missie van organisaties (bv. MIVB).

Het boek opent een belangrijk debat voor de komende jaren, oa over meertaligheid in onderwijs. Ik wil blijven benadrukken dat, naast het creëren van de mogelijkheid om meer talen een plaats te geven in onderwijs, we ook bereid zullen moeten zijn te investeren in effectieve (meertalige) taaldidactiek, professionalisering van leerkrachten en de ontwikkeling van ondersteunende methodes en materialen.

Naar aanleiding van de publicatie van dit boek werd op 12 februari 2022 een studiedag georganiseerd. De opname van deze studiedag kan je hier bekijken (het luik onderwijs komt op de studiedag aan bod vanaf 1u40min).

Metta-meditatie bij kinderen en jongeren

“Metta-meditatie (in het Engels gekend als “loving-kindness meditation”) kan positieve emoties bevorderen en zo het emotionele welzijn verbeteren”, schrijft neurowetenschapper en onderzoeker Dr. Amishi Jha in haar boek Peak Mind. Deze meditatiepraktijk is gericht op het ontwikkelen van “onvoorwaardelijke vriendelijkheid” voor alle mensen. Het klinkt allemaal heel soft en spiritueel, maar het is eigenlijk een krachtige en verbindende meditatie- en mindfulness-oefening.

Wat is Metta-meditatie?

In zijn traditionele vorm ga je bij Metta-meditatie rustig zitten en richt je je aandacht op een reeks standaardzinnen (net zoals je dit bij ademhalingsmeditatie met je ademhaling doet). Deze zinnen beginnen bij jezelf en daarna richt je de zinnen naar de ander: een vriend of geliefde persoon; iemand neutraal; een persoon waar je het wat moeilijker mee hebt; en tenslotte naar iedereen (gekend en ongekend):

  • Mag ik/[deze persoon] gelukkig zijn;
  • Mag ik/[deze persoon] gezond zijn;
  • Mag ik/[deze persoon] me/[zich] verbonden voelen;
  • Mag ik/[deze persoon] goed leven.

Je kan natuurlijk ook je eigen zinnen of formuleringen gebruiken als je je daar beter bij voelt. Het is belangrijk dat de zinnen voor jou betekenis hebben, dat ze positief geformuleerd zijn en dat ze algemene wensen of verlangens verwoorden. Gedachten zullen komen en gaan, dat is normaal en geen enkel probleem. Je laat, zoals bij iedere meditatie, de gedachten los en je gaat verder met je meditatie.

In het begin voel je je bij deze meditatie wat vreemd of ongemakkelijk. Eens je het gewoon bent, voel je je snel aandachtig, zacht en verbonden.

Neuroloog Steven Laureys schrijft in zijn No-nonsense meditatieboek naar aanleiding van hersenonderzoek bij beoefenaars van metta-meditatie het volgende: “Het empathie-hersennetwerk met de insula en anterieure cingulaire cortex, waarvan we weten dat die belangrijk zijn voor gevoelens als liefde, wordt zichtbaar meer geactiveerd tijdens deze vorm van meditatie. Dat wijst op een grotere bekwaamheid om gevoelens van empathie te ervaren zonder daar zelf emotioneel van overweldigd te worden. Daarnaast zien we ook meer activiteit in de hersendelen die instaan voor het zich kunnen verplaatsen in de gevoelens en visies van anderen.” en “Studies hebben aangetoond dat metta-meditatie onder andere zorgverleners en leerkrachten, die vaak in contact komen met het leed van anderen, kan behoeden voor emotionele burn-outs.”

Psychologe Emma Seppälä beschrijft in dit artikel enkele wetenschappelijke bronnen die de praktijk van metta-meditatie ondersteunen. Monnik Matthieu Ricard beschrijft in zijn boek ‘Altruism: The Power of Compassion to Change Yourself and the World de kracht van deze vorm van meditatie vanuit ervaring en wetenschap.

Metta bij kinderen en jongeren

Metta-meditatie kan ook kinderen en jongeren helpen om hun aandacht te richten en meer verbindend in het leven te staan. Deze vorm van meditatie stelt hen in staat om in contact te komen met hun gevoelens tegenover zichzelf en anderen.

Je laat de kinderen/jongeren op een rustige plaats zitten:

  • Denk aan jezelf en zeg (of denk) dan iets als: “Mag ik gelukkig zijn of mag ik gezond zijn of mag ik vrij zijn van gevaar, of mag ik een goed leven hebben.”
  • Denk aan iemand van wie je houdt (bv. je grootouders). Als je aan deze persoon denkt, zeg (of denk) dan iets als: “Mag [deze persoon] gelukkig zijn of mag [deze persoon] gezond zijn of mag [deze persoon] vrij zijn van gevaar, of mag [deze persoon] een goed leven hebben.”
  • Denk aan iemand waar je neutraal over bent (bv. de secretaresse op je school). Als je aan deze persoon denkt, zeg (of denk) dan iets als: “Mag [deze persoon] gelukkig zijn of mag [deze persoon] gezond zijn of mag [deze persoon] vrij zijn van gevaar, of mag [deze persoon] een goed leven hebben.”
  • Denk aan iemand waar je je niet goed bij voelt of waar je een conflict mee had (bv. een pestkop in je klas). Als je aan deze persoon denkt, zeg (of denk) dan iets als: “Mag [deze persoon] gelukkig zijn of mag [deze persoon] gezond zijn of mag [deze persoon] vrij zijn van gevaar, of mag [deze persoon] een goed leven hebben.”
  • Denk aan iedereen op school, aan iedereen die je op straat ontmoet. Als je aan hen denkt, zeg (of denk) dan iets als: “Mogen alle mensen gelukkig zijn of mogen alle mensen gezond zijn of mogen alle mensen vrij zijn van gevaar, of mogen alle mensen een goed leven hebben.”

Het prentenboek “May All People and Pigs Be Happy” kan helpen om metta-meditatie te introduceren bij kinderen.

Lees meer: