De resultaten van PIRLS 2021 worden op 16 mei vrijgegeven en we zullen nog maar eens overspoeld worden met heel wat uitspraken en opinies over de dalende onderwijskwaliteit. Met dit bericht wil ik de kijk op onderwijskwaliteit verbreden…

In het publieke én politieke debat worden kwaliteitsvol onderwijs en onderwijskwaliteit vaak herleid tot cognitieve prestaties, dalende basiskennis, resultaten op internationale rankings, leer- en/of taalachterstanden, excelleren,…

Onderwijskwaliteit is gelukkig veel rijker en complexer en vertrekt steeds vanuit twee fundamentele vragen: (1) wat is het doel van ons onderwijs (waartoe dient het) en (2) vanuit welke maatschappijvisie (over de opvoeding van kinderen/jongeren) willen we invulling geven aan dat onderwijs. Deze twee fundamentele vragen moeten in Brussel gekoppeld worden aan de lokale grootstedelijke en meertalige context (met zijn mogelijkheden, kansen en uitdagingen) én de eigenheid van de leerlingenpopulatie (zie ook: De noden van kinderen en jongeren in de stad moeten het pedagogisch project van elke Brusselse school kleuren!).

Kwaliteitsvol onderwijs kunnen we dan definiëren als onderwijs dat met de lokale gemeenschap een schooleigen visie ontwikkelt met het oog op het behalen van de minimumdoelen. Een visie die werkt aan kwalificatie, socialisatie en subjectificatie op maat van alle leerlingen (Biesta, 2014), zodat ze een succesvolle leerloopbaan kunnen doorlopen en een gelukkig leven kunnen leiden. Deze definitie plaatst het doel van onderwijs centraal en creëert ruimte voor de ontwikkeling van een visie op leren in onze (lokale) samenleving.

(Vier jaar geleden deed ik in Onderwijs in Brussel is… KWALITEITSVOL onderwijs! dezelfde oproep.)

De mate waarin scholen erin slagen deze brede opdracht te realiseren, is de maatstaf voor onderwijskwaliteit.

Naast het opbrengstargument is er in onderwijs ook altijd een beschavingsargument. Het recht op een breed en veelzijdig curriculum met bijvoorbeeld ruimte voor kunst, cultuur en bewegen, ongeacht of het iets ‘opbrengt’ of niet, is een kwestie van beschaving in het denken over onderwijs.

Gert Biesta in Wereldgericht onderwijs, 2022

Dankzij Platform L (*) kan ik hier enkele meningen over onderwijskwaliteit delen. Ik heb er drie uitgekozen…

1. Inspecteur generaal van de Vlaamse Onderwijsinspectie, Lieven Viaene, benadrukt dat onderwijskwaliteit een complex concept is en dat we op zoek moeten gaan naar een gemeenschappelijke taal om over onderwijskwaliteit te spreken…

2. Maarten Pennickx, pedogogisch begeleider, beschrijft hoe brede onderwijskwaliteit in de praktijk zichtbaar wordt (met als motor passie, engagement en expertise).

3. Schooldirecteur Christos Pistolas kiest voor een brede benadering van onderwijskwaliteit en praat oa over de nood aan maatstaven om alles in kaart te brengen, belang van radicale innovatie, meertaligheid,…

Bekijk zeker ook de andere getuigenissen over onderwijskwaliteit op Platform L. Ze vormen een goede basis voor reflectie of discussie, die verder gaat dan wat is het publieke en politieke debat aan bod komt.

En dit citaat van Ludo Heylen wil ik ook nog even meegeven als prikkel…

Het belang van de kindertijd ligt in de kindertijd en niet bij de volwassene die eruit voortkomt als economisch product.

Ludo Heylen in De school van je leven, 2022

(*) Platform L is de expertisecel rond Leraarschap van de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen van de KUL. Vanuit de opgebouwde expertise worden kennis en inzichten gedeeld en het gesprek aangegaan met iedereen die interesse heeft in leraarschap.

Mijn jongste zoon zit in het Franstalig onderwijs en heeft paasvakantie van 1 tot 14 mei. Ik werk voor het Nederlandstalig onderwijs in Brussel en heb de mogelijkheid om vakantie te nemen tussen 3 en 16 april. Een heel gepuzzel… Gelukkig hebben we paasmaandag en 1 mei samen vakantie 😄.

Ook al heeft de VGC geen bevoegdheid op het vlak van schoolvakanties, toch werd er in de Raad van de Vlaamse Gemeenschapscommissie een stevig debat gevoerd over het thema. De verschillende schoolvakanties vanuit de Vlaamse en Franse gemeenschap worden vooral in Brussel als een probleem ervaren waar beide onderwijssystemen in één regio naast elkaar bestaan.

Raadslid Arnaud Verstraete somt enkele concrete problemen op: “Deze ongelijke regeling zorgt bij heel wat Brusselse gezinnen voor problemen. Veel ouders maken namelijk gebruik van het aanbod in beide talen, waarbij bijvoorbeeld het ene kind in het Nederlandstalig onderwijs zit en het andere in het Franstalig onderwijs. Met deze wijziging kunnen veel gezinnen bijvoorbeeld niet meer samen op vakantie of moet er voor de verschillende periodes extra opvang worden voorzien. Daarnaast zijn er gezinnen waarbij de ouders werken in de andere taalgemeenschap, of gezinnen waarbij kinderen graag deelnemen aan buitenschoolse activiteiten (jeugdwerk, sportactiviteiten, vakantiekampjes en -stages…) van de andere taalgemeenschap. Al deze kruisbestuivingen worden bemoeilijkt. Maar het gaat ook verder dan dat: de uitwisseling van taalleerkrachten komt in het gedrang, het immersieonderwijs krijgt het moeilijk, de dienstregeling van het openbaar vervoer wordt moeilijker en minder efficiënt, … De nieuwe vakantieregeling heeft een enorme impact op Brussel en daar hebben we alleen nog maar het begin van gezien.”

In het debat wordt verder ingegaan op de problemen, waaruit blijkt dat er bij de raadsleden verschillende visies bestaan ten aanzien van de ongelijke vakantieregeling en hoe hiermee om te gaan. Minister Gatz gaat het engagement aan om de gevolgen verder in kaart te brengen en te analyseren, én met de bevoegde ministers het gesprek aan te gaan…

Bekijk hier het volledige debat in de Raad. Lees ook dit verslag in BRUZZ.

Op 1 april 1993 startte ik bij de Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC) in het logopedieproject Taalvaart (een voorloper van wat nu het Onderwijscentrum Brussel geworden is, zie historiek). Na 10 jaar ondersteuning op scholen (vooral in Sint-Jans-Molenbeek) groeide ik door tot leidinggevende van Taalvaart en later het Onderwijscentrum Brussel.

30 jaar later… ben ik nog steeds actief bij diezelfde VGC. Ik kan dus aanspraak maken op het “Ereteken van de Arbeid eerste klasse” 😉 (*). Met veel enthousiasme wil ik mijn “kennis, talent, toewijding, vaardigheid en idealen verder ten dienste stellen van de arbeid” en hoop ik vooral om samen met de VGC-collega’s verder te kunnen bouwen aan de “levenskwaliteit in de stad” (missie VGC), en heel in bijzonder – via het OCB – aan de leer- en levenskwaliteit van iedereen in en rondom ons Brussels onderwijs.

(*) Om de toewijding van de werknemers aan hun bedrijf of organisatie te huldigen werden in 1847 “eretekens uit hoofde van de arbeid” gecreëerd om al wie “zijn kennis, talent, toewijding, vaardigheid en idealen ten dienste van de arbeid” had gesteld, te eren. Er bestaan diverse categorieën en graden van eretekens volgens de duur van de arbeid en de graad van engagement van de werknemers.